Gezond leven
 
Levensfase
 
Medisch
 
Spreekuur
 
SlapenReizenVoedingMentaal fitBewegen en gezondheidAlternatieve geneeswijzenArbeid en gezondheidGezond gebitRoken, alcohol en drugsZwangerschapBaby'sKinderenJongerenVrouwenMannenSeniorenChronische ziektesHart - en vaatziektesMedische encyclopediePsychische AandoeningenGeneesmiddelenatlasBorstkankerAfasieArtroseAstmaDementieDepressieDiabetesHoge bloeddrukHoofdpijnIncontinentieLeven met een chronische ziekteMantelzorgRugpijnSporten met een beperkingVoedselallergieVraag het de deskundigeGa ik hiermee naar de dokter?Symptomen ScanHet virtuele consultatiebureau
 

Schizofrenie

Tell a friendPagina afdrukken
 

Inleiding

Schizofrenie is een complexe psychiatrische aandoening, die zeer invaliderend kan zijn. De meeste mensen met schizofrenie ontwikkelen tijdens hun leven meerdere psychoses. Vaak ontstaat schizofrenie in de late puberteit of bij jongvolwassenen. Het komt meer voor bij mannen dan bij vrouwen.

Schizofrenie gaat niet over. De ernst ervan kan wisselen. Hoewel de naam daar op duidt, heeft schizofrenie niets te maken met een dubbele of gespleten persoonlijkheid.

Voorheen werden onderstaande vormen van schizofrenie onderscheiden:

  • Paranoïde schizofrenie.
  • Gedesorganiseerde schizofrenie.
  • Katatone schizofrenie.
  • Ongedifferentieerde schizofrenie.
  • Resttype schizofrenie.
  • Overige vormen van schizofrenie.

Maar omdat iemand vaak kenmerken van meerdere typen heeft, is deze indeling in de nieuwe psychiatrische classificatie losgelaten.

Geschat wordt dat schizofrenie in Nederland bij ongeveer 0,5 procent van de bevolking voorkomt. Maar mogelijk is dat een onderschatting, omdat veel mensen met schizofrenie zich onttrekken aan zorg.

Oorzaken schizofrenie

De precieze oorzaak van schizofrenie is niet bekend. Een combinatie van omgevingsinvloeden en erfelijke, biologische en psychologische factoren lijkt een belangrijke rol te spelen bij het ontstaan van de aandoening. Mensen met familieleden die aan schizofrenie lijden, hebben meer kans om de stoornis te ontwikkelen.

Er zijn verschillende factoren onderzocht. Maar het is lang niet altijd duidelijk hoe de relatie precies ligt. Bijvoorbeeld of overmatig cannabisgebruik een oorzaak van schizofrenie is, of eerder het gevolg daarvan.

Symptomen schizofrenie

Schizofrenie wordt vastgesteld als gedurende minstens zes maanden twee of meer van onderstaande symptomen aanwezig zijn:

Zogenaamde positieve symptomen.

  • Wanen
    Wanen zijn denkbeelden die niet stroken met de werkelijkheid. Mensen met schizofrenie hebben vaak het ideeën dat zij in contact staan met een hogere macht. Vaak heeft zo iemand het idee dat de media berichten speciaal aan hem doorspelen. Of het waanidee dat hij achtervolgd wordt en dat er allerlei complotten zijn.
  • Hallucinaties
    Hallucineren is iets waarnemen dat er in werkelijkheid niet is. Dit kan een geur zijn, een nare smaak, geluiden, beelden of gevoelens. Bijvoorbeeld beesten die over het lichaam kruipen. Bij schizofrenie zijn hallucinaties vaak stemmen die opdrachten geven of commentaar leveren op de patiënt.

Zogenaamde negatieve symptomen.

  • Lusteloosheid en een gebrek aan energie. Sociale contacten worden niet meer onderhouden en werk of school wordt verwaarloosd. Ook kunnen mensen zichzelf verwaarlozen, bijvoorbeeld wat betreft hygiëne.
  • Emotioneel vlak zijn, weinig gevoelens hebben.

Onsamenhangende spraak, denken en gedrag.

  • Mensen zijn niet goed te volgen voor buitenstaanders. Ze springen van de hak op de tak.
  • Chaotisch druk gedrag of juist helemaal niet meer bewegen (katatonie).

Voortekenen

Vaak zijn er voortekenen die een acute psychose aankondigen. Dit zijn symptomen als:

  • Prikkelbaarheid.
  • Slaapproblemen.
  • Minder energie hebben.
  • Argwanend zijn.
  • Sociale contacten verwaarlozen.
  • Zichzelf niet goed meer verzorgen (zelfverwaarlozing).
  • Onlogische reacties

Diagnose

De diagnose schizofrenie wordt gesteld door het gesprek met de patiënt, observatie van zijn gedrag en informatie van zijn naasten. Ook informatie over de voorgeschiedenis is van belang. Dit zijn onderdelen van het psychiatrisch onderzoek.

Soms is aanvullend onderzoek, zoals bloedonderzoek of een hersenscan, nodig om andere aandoeningen uit te sluiten.

Behandeling schizofrenie

Genezing is niet mogelijk. Met goede behandeling en ondersteuning is het wel mogelijk om de gevolgen van schizofrenie te verkleinen. Maar mensen met schizofrenie staan lang niet altijd open voor behandeling.

De behandeling kan poliklinisch (thuis) gebeuren, in een dagbehandeling of tijdens een opname in een psychiatrisch ziekenhuis. Soms zijn gedwongen opname en gedwongen behandeling nodig. Hiervoor gelden strikte, wettelijk vastgestelde normen. Het belangrijkste criterium is dat mensen een gevaar voor zichzelf of voor anderen vormen.

De behandeling bestaat uit geneesmiddelen, antipsychotica genoemd, om de psychotische symptomen onder controle te krijgen. Daarnaast maakt ondersteunende psychotherapie deel uit van de behandeling. De psychotherapie is gericht op het leren leven met de aandoening. Vaak wordt gebruik gemaakt van cognitieve gedragstherapie, psycho-educatie (uitleg over de ziekte, uitlokkende factoren, symptomen en gevolgen) en stressmanagement (leren hoe stress verminderd kan worden).

Met begeleiding kan de patiënt leren omgaan met het uitvoeren van de dagelijkse bezigheden. Ook leert hij om structuur aan te brengen in zijn dagelijks leven. Verder spelen beroepsmatige en sociale re-integratie een belangrijke rol om terug te kunnen keren in de maatschappij.

Gezinstherapie bestaat uit ondersteuning van en voorlichting aan de familie. Dit helpt de gezinsleden om te gaan met iemand met schizofrenie.

Prognose

De vooruitzichten van schizofrenie op lange termijn variëren. De prognose hangt af van de persoon, factoren die de stoornis verergeren, of mensen hun behandeling volhouden en van de mate waarin naasten steun kunnen bieden.

Mensen met schizofrenie hebben vaak meerdere (acute) psychoses in hun leven. Ze zijn kwetsbaar daarvoor. Bij toename van stress of andere factoren kan een psychose uitgelokt worden. Na een psychose kan een rustige stabiele periode optreden. Maar de meeste mensen hebben wel beperkingen op psychisch en sociaal gebied.

Sommige mensen met schizofrenie blijven steeds psychotisch of hebben zoveel last van negatieve symptomen dat een langdurig verblijf in een psychiatrisch ziekenhuis nodig is. Ook zijn relatief veel mensen met schizofrenie dakloos.

Er is een verhoogd risico op zelfdoding bij schizofrenie. Geschat wordt dat vijf tot tien procent van de mensen met schizofrenie suïcide pleegt.

Meer informatie

Informatie van het Trimbos-instituut over schizofrenie
www.trimbos.nl/onderwerpen/psychische-gezondheid/schizofrenie

Patiëntenversie van Multidisciplinaire Richtlijn Schizofrenie
www.ggzrichtlijnen.nl/uploaded/docs/AF0796%20MDR%20Schizofrenie%20patientenversie.pdf

Keuzehulp schizofrenie, voor mensen bij wie de diagnose is gesteld en hun naasten
www.keuzehulpen.nl/

Alles over schizofrenie
www.schizofrenie.nl/

Website van Anoiksis (vereniging voor en door mensen met psychosegevoeligheid)
www.anoiksis.nl/content/anoiksis-vereniging

Informatie van de Rijksoverheid over gedwongen opname
www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/dwang-in-de-zorg/gedwongen-opname

Informatie van de American Psychiatric Association
www.dsm5.org/Pages/Default.aspx

Jones C., Hacker D., Cormac, I., Meaden A., Irving C.B., (2013) Cognitive behaviour therapy versus other psychosocial treatments for schizophrenia. The Cochrane Library.
http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/14651858.CD008712.pub2/abstract

Bron: Medicinfo Copyright: Medicinfo Datum: 14/10/2013Disclaimer