Gezond leven
 
Levensfase
 
Medisch
 
Spreekuur
 
SlapenReizenVoedingMentaal fitBewegen en gezondheidAlternatieve geneeswijzenArbeid en gezondheidGezond gebitRoken, alcohol en drugsZwangerschapBaby'sKinderenJongerenVrouwenMannenSeniorenChronische ziektesHart - en vaatziektesMedische encyclopediePsychische AandoeningenBorstkankerAfasieArtroseAstmaDementieDepressieDiabetesHoge bloeddrukHoofdpijnIncontinentieLeven met een chronische ziekteMantelzorgRugpijnSporten met een beperkingVoedselallergieVraag het de deskundigeGa ik hiermee naar de dokter?Het virtuele consultatiebureau
 

Communiceren met iemand met dementie

Tell a friend Pagina afdrukken

Wat is dementie?

Dementie is een chronische hersenaandoening. De hersenen raken onherstelbaar beschadigd. Dementie tast hersenfuncties aan. Bijvoorbeeld het geheugen, het denken, de oriëntatie, het handelen (zoals aankleden) en schoolse vaardigheden (zoals rekenen en taal).

De meest voorkomende vormen van dementie zijn de ziekte van Alzheimer en vasculaire dementie. Sommige vormen van dementie beginnen met taalstoornissen. Frontotemporale dementie is daar een voorbeeld van. Bij andere vormen van dementie vallen taalstoornissen later op.

Taalstoornissen bij dementie moeten niet worden verward met klachten die horen bij het ouder worden. Als mensen ouder worden hebben ze soms moeite om op woorden of namen te komen. Maar bij normale veroudering schiet het woord na een tijdje meestal weer te binnen. Bij dementie is dat veel minder het geval.

Communiceren is meer dan het gebruik van woorden. Mensen met dementie kunnen vaak nog lang niet-verbale communicatie begrijpen. In de eindfase dooft ook deze eigenschap uit en blijft vaak alleen nog oogcontact over.

Communicatieproblemen bij dementie

Mensen met dementie communiceren vaak steeds moeilijker met hun omgeving. Ze ervaren de volgende communicatieproblemen:
  • Hun woordenschat wordt kleiner.
  • Ze komen moeilijk op woorden (stoornis in de expressie). De eigen zinnen worden daardoor onsamenhangend.
  • Ze vergeten de betekenis (moeite met begrip). Daardoor begrijpen ze dingen die anderen zeggen minder goed. 
  • Ze beantwoorden ingewikkelde vragen niet meer en voeren opdrachten niet uit. Dit valt de gesprekspartner wel op, maar iemand met dementie veel minder.
  • Ze herhalen steeds dezelfde woorden of zinnen.
  • Ze hebben moeite om bij het onderwerp te blijven. Aan het einde van de vraag of verhaal zijn ze het begin vergeten. In een verhaal kan dan alles door elkaar lopen.
  • Ze spreken uiteindelijk alleen nog wartaal of vervallen in stilzwijgen.

Adviezen

Professionele zorg- en hulpverleners en lotgenoten kunnen advies en ondersteuning geven over omgaan met mensen met dementie. Hieronder staan alvast enkele tips:
Algemeen
  • Vermijd drukte, irritatie en opwinding.
  • Praat langzamer, maar overdrijf niet.
  • Herhaal de vraag op een andere manier als de ander niet meteen goed reageert.
  • Behandel iemand met dementie altijd met respect. Behandel hem niet als een kind en praat niet over hem met anderen terwijl hij erbij zit.
  • Stel niet meer dan één vraag tegelijkertijd. Gebruik in een vraag niet ‘ja of nee’.
  • Vermijd ruzie. Dat leidt tot verwarring en irritatie. Verander van onderwerp of zoek afleiding.
  • Probeer niet je gelijk te halen. Iemand met dementie begrijpt de juiste redenering niet meer.
  • Zorg voor regelmaat in het leven van iemand met dementie.
  • Doe samen dingen waar je vroeger plezier in had.
  • Leg de nadruk op wat de ander nog wel kan.
  • Gebruik humor. Lachen werkt vaak positief.
  • Blijf niet doorvragen als iemand iets niet meer weet. Mensen worden daar erg onzeker van.
Als iemand met dementie moeilijk uit zijn woorden komt
  • Geef iemand met dementie voldoende tijd om zelf op het woord te komen.
  • Laat hem iets aanwijzen of omschrijven.
  • Noem het woord zelf, maar vraag altijd na of het klopt.
  • Corrigeer op een vriendelijke manier. Doe dit niet als hij hierdoor boos wordt.
  • Leid hem af als hij woorden of zinnen blijft herhalen.
Als iemand met dementie zijn gevoelens of voorkeuren slecht kan uiten
  • Laat merken dat je luistert, neem zijn gevoelens serieus en ga erop in. Zeg niet 'het valt best mee' of 'daar heeft iedereen last van'.
  • Probeer je in te leven in de ander.
  • Als je de degene met dementie niet begrijpt, doe dan niet alsof.
  • Geef met een lach of een aanraking aan dat alles in orde is. 
  • Let op gezichtsuitdrukkingen, lichaamstaal of stemhoogte. Ook op die van jezelf.
  • Geef iemand met dementie niet te veel keuzemogelijkheden. Dat is erg verwarrend.
Als iemand met dementie jou of anderen moeilijk begrijpt
  • Houd de aandacht van iemand met dementie vast met oogcontact of door dicht bij hem te blijven.
  • Vraag de aandacht, bijvoorbeeld door zijn naam te noemen.
  • Zorg voor zo min mogelijk drukte of afleiding in de omgeving. Zet bijvoorbeeld het geluid van de televisie of de radio uit, controleer of het hoorapparaat goed zit en loop niet te veel rond. Beweeg langzaam en rustig.
  • Geef niet te veel informatie tegelijk en praat langzaam, rustig en met korte zinnen.
  • Herhaal wat je hebt gezegd of gebruik andere woorden of gebaren.
  • Vraag geen dingen die de ander niet kan.
  • Verwacht geen begrip voor je situatie. Mensen met dementie kunnen zich niet inleven in een ander.
  • Wees geduldig en geef de ander tijd om je te begrijpen.
  • Gebruik lichaamstaal (een arm om de schouder of een lachend gezicht) als ander contact niet meer mogelijk is.

Hoe ga je om met dementie? (webinar)

Medicinfo heeft in samenwerking met zorgverzekeraar CZ op 17 februari 2016 een webinar over dementie georganiseerd. Het onderwerp van het webinar was ‘Hoe ga je om met dementie?’.

De deskundigen die aan tafel zaten, waren Marianne van Tol (zorgconsulent voor Laurens Antonius Binnenweg en werkzaam met jonge mensen met dementie) en Rineke Maarse (mantelzorger). Het webinar werd gepresenteerd door Krijn Schuurman.

Je kunt hieronder het webinar terugkijken. Je krijgt daarin antwoord op onder meer de volgende vragen:
  • Hoe kan ik iemand met dementie het best helpen en begeleiden?
  • Wanneer doe ik het goed en wat kan ik beter niet doen?
  • Ik word niet meer herkend. Hoe ga ik hier mee om?

Meer informatie

Informatie van Alzheimer Experience
www.alzheimerexperience.nl

Informatie van Alzheimer Nederland, de organisatie voor mensen met dementie en hun familie.
www.alzheimer-nederland.nl

Tips voor het omgaan met dementie van de GGZ Drenthe
www.ggzdrenthe.nl/index.php?pageID=1518

Jessie van Loon (2006), Pearson Education Benelux. Mijn partner raakt de weg kwijt – Omgaan met dementie.
Ruud Dirkse & Caro Petit (2010), Kosmos Uitgevers Utrecht/Antwerpen. Had ik het maar geweten – moderne dementiezorg.
Bron: Medicinfo Copyright: Medicinfo Datum: 06/04/2016 Disclaimer Medicinfo