Nierkanker |
|
ADVERTENTIE
Inleiding
De nieren zijn twee organen in de buikholte. Ze filteren gifstoffen en afbraakproducten uit het bloed en voeren deze af via de urine. Ze zorgen ook voor een goede zoutbalans en zuurgraad in het lichaam. Verder scheiden de nieren erytropoetine af, een hormoon dat de aanmaak van rode bloedcellen stimuleert.Bij nierkanker ontwikkelen zich kwaadaardige gezwellen in het nierweefsel. De meest voorkomende vormen van nierkanker zijn Wilms-tumor (ook nefroblastoom genoemd) en niercelcarcinoom (doorgaans een Grawitz-tumor genoemd).
Wilms-tumor
Dit type nierkanker treedt op bij kinderen, gewoonlijk binnen de eerste vijf levensjaren, en tast meestal slechts een nier aan. De tumorcellen kunnen buiten de nier doorgroeien in de omringende organen. Ze kunnen via de bloedbaan ook uitzaaien naar de longen, minder vaak naar de lymfklieren, lever of hersenen.Verschijnselen van Wilms tumor
Meestal merken de ouders dat er een zwelling in de buik is ontstaan. De tumor is dan al behoorlijk groot. Soms, maar niet altijd, hadden de kinderen van te voren al klachten: buikpijn, braken, bloed in de urine, hoge bloeddruk of vermagering.Het gezwel in de nier groeit snel en kan vrij groot worden. De gezondheidstoestand van het kind gaat achteruit naarmate de tumor groeit. De ziekte kan gepaard gaan met koorts en met bloed in de urine.
Diagnose van Wilms tumor
De diagnose vindt plaats op grond van lichamelijk onderzoek en aanvullende onderzoeken. Er wordt bloed- en urineonderzoek gedaan en er worden scans gemaakt om de aard en grootte van de tumor vast te stellen. Dit kunnen zijn: een echogram van de buikholte en bekkenstreek, een IVP (intraveneus pyelogram, waarbij een contrastvloeistof in een ader wordt gespoten om de nier met een rontgenfoto zichtbaar te maken), een CT-scan of een MRI-scan.Voor de precieze diagnose is een biopsie nodig, waarbij een stukje weefsel wordt uitgenomen en onder de microscoop onderzocht. Het uitnemen gebeurt meestal tijdens de operatie zelf, om het patientje niet extra te belasten. Met de biopsie kan men vaststellen in welk stadium de ziekte is, en of de tumor meer of minder kwaadaardig is. Die informatie heeft invloed op de behandeling en prognose.
Behandeling van Wilms tumor
De behandeling is afhankelijk van het stadium van de ziekte. Indien mogelijk wordt de aangetaste nier geheel of gedeeltelijk verwijderd. Soms krijgt het patientje eerst chemotherapie om de tumor te laten slinken en de operatie beter te laten slagen. Na de operatie wordt chemotherapie en/of bestraling gegeven. Dit neemt een half jaar in beslag. Omdat de patient nog maar een kleuter is, of nog jonger, is dit voor de kinderen en hun ouders dus een zeer zware behandeling.Prognose van Wilms tumor
Gelukkig zijn de vooruitzichten met de tegenwoordige behandeling goed. Het beste vooruitzicht hebben kinderen van twee jaar of jonger met een kleine tumor, van een naar verhouding goedaardig celtype in een vroeg stadium, dus nog niet uitgezaaid. Van hen geneest 80 tot 90 procent.Maar ook voor kinderen die al uitzaaiingen hebben, is de kans op genezing redelijk: 50 tot 80 procent. Wel hebben zij door de bestraling en de chemotherapie, in de loop van hun leven een vergrote kans op andere vormen van kanker. Ze moeten daarom onder controle blijven.
Als de diagnose binnen twaalf maanden na de geboorte wordt gesteld, is er 80 procent kans dat het kind geneest. De prognose wordt slechter naarmate het kind ouder is ten tijde van de diagnose.
Als de kanker terugkomt, gebeurt dat meestal binnen een jaar. Een kind dat 18 maanden na de operatie nog in leven is, mag daarom als genezen worden beschouwd. Ook als de kanker terugkeert, is behandeling nog mogelijk.
Niercelcarcinoom
Bij volwassenen is een niercelcarcinoom de meest voorkomende vorm van nierkanker. Andere vormen van nierkanker zijn zeldzaam. Het wordt ook de Grawitz-tumor, hypernefroom of adenocarcinoom van de nier genoemd. De ziekte treft twee maal zoveel mannen als vrouwen.Niercelcarcinoom tast in de regel slechts een nier aan. Het gezwel kan doorgroeien in de omgeving en de omringende weefsels aantasten. Ook kunnen kleine groepjes kankercellen losraken en via de bloedbaan uitzaaien naar andere organen, zoals de longen en botten.
Verschijnselen van niercelcarcinoom
De Grawitz-tumor geeft vaak pas heel laat verschijnselen. Vaak is pijnloos bloedverlies met de urine het eerste symptoom. Dit bloedverlies kan ook andere oorzaken hebben, maar is voor de arts altijd een reden voor nader onderzoek.Patienten vallen af en hebben buikpijn; soms is er ook een zwelling in de buikholte te voelen. Sommige mensen hebben koorts of bloedarmoede. Heeft de kanker zich naar de botten uitgezaaid, dan heeft men soms pijnlijke botten.
Diagnose van niercelcarcinoom
De diagnose wordt gesteld op grond van de verschijnselen en laboratoriumonderzoeken. IVP (intraveneus pyelogram; een rontgentechniek die de nieren en de urinewegen zichtbaar maakt), echografie en een CT-scan zijn nodig om de omvang van de tumor te bepalen en om na te gaan of deze zich heeft verspreid. Men maakt een rontgenfoto van de borstkas om eventuele uitzaaiingen naar de longen op te sporen.Behandeling van niercelcarcinoom
De behandeling hangt af van de grootte van de tumor, of die is doorgegroeid in het omringende weefsel en of er uitzaaiingen zijn.Als er geen uitgroei of uitzaaiingen zijn, dan wordt de nier verwijderd. Bij een kleine tumor kan een gedeelte van de nier soms behouden blijven.
Als de tumor doorgroeit in de omgeving maar er zijn geen uitzaaiingen, dan wordt er zo mogelijk toch geopereerd en probeert de chirurg alle tumorweefsel weg te halen. Bij doorgroei in de lever of andere organen kan dat echter niet. Soms wordt er dan toch geopereerd om de pijn en bijvoorbeeld bloedverlies te bestrijden. Een alternatief is embolisatie: afsluiten van de bloedvaten naar de tumor. Hinderlijk bloedverlies kan worden bestreden met bestraling.
Bij uitgezaaide tumoren is genezing niet mogelijk. De behandeling is dan palliatief; gericht op het verzachten van de verschijnselen en het verlengen van het leven. Soms opereert men, bijvoorbeeld als er veel klachten zijn of om de tumor te laten slinken zodat immunotherapie beter aanslaat.
Immunotherapie is nog experimenteel. Het is een behandeling met stoffen die in het menselijk lichaam van nature voorkomen en die een rol spelen bij de afweer tegen tumorcellen. Het zorgt waarschijnlijk voor een zekere verlenging van het leven, meestal in combinatie met chirurgie. Het is echter geen doorbraak, en de bijwerkingen zijn aanzienlijk.
Prognose van niercelcarcinoom
Bij niercelcarcinoom kunnen zelfs grote tumoren met succes worden verwijderd, mits ze zich niet buiten de nier hebben verspreid.Als er bij de diagnose geen uitzaaiingen zijn en de tumor is in zijn geheel weggehaald, dan zijn de vooruitzichten vrij goed: 60 tot 80 procent van de patienten leeft nog na 5 jaar. Als de tumor niet helemaal is verwijderd, is dat veel slechter: 30 procent. Van de mensen die al een uitzaaiing hadden bij de diagnose, leeft dan nog maar 10 procent.
Meer informatie
www.kwfkankerbestrijding.nlInformatie van het Koningin Wilhelmina Fonds
Food, Nutrition and the Prevention of Cancer: a global perspective, 1997, World Cancer Research Fund in association with American Institute for Cancer Research, Washington.
Fowler, C. (2000), "The kidneys and ureters", in: Russell, R.C.G., Williams, N.S. & Bulstrode, C.J.K. (ed.), Bailey & Love's short practice of surgery, R.C.G. Russell, N.S. Williams, & C.J.K. Bulstrode, 23rd Ed, Arnold, London.
Gale Encyclopedia of Medicine. Gale Research, 1999. in association with The Gale Group and LookSmart.
| Bron: LSHTM | Copyright: Medic Info | Datum: 04/03/2008 |