Netelroos of galbulten |
|
ADVERTENTIE
Inleiding
Netelroos (urticaria) is een veelvoorkomende huidaandoening die wordt gekenmerkt door plotseling opkomende (en ook weer spontaan verdwijnende), in grootte wisselende, sterk jeukende uitslag en zwelling van de huid (galbulten).
Oorzaken
Netelroos kan een reactie zijn op een grote verscheidenheid aan prikkels (stimuli):- fysieke invloeden op de huid, zoals druk, koude, harde wind, hitte, licht, straling (bijv. overgevoeligheid voor zonlicht);
- medicijngebruik zoals aspirine of penicilline;
- voedingsmiddelen zoals aardbeien, schaaldieren en bepaalde kleurstoffen en conserveringsmiddelen;
- pollen of stuifmeel, vooral van grassen;
- huidschilfers van (huis)dieren;
- insectensteken;
- virale infectieziektes;
- parasitaire infecties (wormen, zoals de hondenlintworm echinococcus).
Voedsel dat galbulten kan veroorzaken
Galbulten kunnen onder meer worden veroorzaakt door schaaldieren, bessen, noten, tarwe, granen, melk, kaas, eieren, erwten, sinaasappels, vis, kip en chocola. Ook conserveringsmiddelen, toevoegingen aan voedsel zoals gist en mononatriumglutamaat, en de kleurstof tartrazine veroorzaken vaak galbulten. Verse voedingsmiddelen veroorzaken eerder galbulten dan gekookt voedsel.Verschijnselen
De uitslag en zwellingen verspreiden zich in een paar minuten tijd over de huid. Ze kunnen overal op de huid verschijnen en van een paar minuten tot een paar uur blijven zitten, waarna ze weer spontaan verdwijnen. Er zijn echter ook vormen van netelroos waarbij de uitslag langer blijft bestaan. In de praktijk wordt een onderscheid gemaakt tussen acute netelroos, die na maximaal vier weken is genezen, chronische netelroos, die langer dan vier weken aanhoudt, persistente netelroos, die zeer langzaam verdwijnt en een zeldzame aangeboren vorm die vele jaren aanhoudt en gele of bruine vlekken achterlaat.De uitslag vormt een verhoging op de huid, jeukt erg en de huid rond de uitslag ziet er vaak roodachtig uit. Er is geen sprake van schilfering van de huid.
Soms dringt de zwelling door tot het weefsel onder de huid; dit kan het geval zijn rond de ogen, op de lippen en handen en in zeldzame gevallen zelfs in de mond en keel, waardoor ademhalingsproblemen kunnen ontstaan.
De zwellingen in de vorm van (gal)bulten kunnen overgaan in blaasjes of blaren.
Soorten netelroos
Afhankelijk van de aard van de prikkels waardoor het wordt veroorzaakt, kan netelroos fysiek of chemisch van aard zijn. Fysieke netelroos heeft een fysieke stimulus, zoals koude, diepgaande druk, oppervlakkige druk (dermografisme), zonlicht en water. Het meest voorkomende type netelroos is cholinergische netelroos, die wordt veroorzaakt door hitte, stress, koorts of training. Contactnetelroos is een soort chemische netelroos die ontstaat bij contact met bepaalde chemische stoffen.Naast de fysieke en chemische vormen is er de allergische reactie. Onderdeel van het afweersysteem van het lichaam zijn cellen die vreemde stoffen ‘opeten’ en zo onschadelijk maken. Dit zijn de mestcellen en basofiele granulocyten. Na contact met een prikkelende stof (allergeen) scheiden deze cellen stoffen af, chemische mediatoren genaamd. Deze overdrachtsstoffen (histamine, serotonine) vertonen de neiging de bloedvaten te beschadigen, waardoor de bloedvaten in de huid gaan lekken en er plaatselijke zwellingen in de vorm van (gal)bulten optreden. Dit noemen we dan een allergische reactie.
Diagnose
De diagnose wordt deels gesteld op basis van de manier waarop de uitslag is ontstaan. Laboratoriumonderzoek wordt alleen gedaan om de oorzaak van netelroos te bevestigen nadat de diagnose klinisch is gesteld. Aan de hand van een huidtest kan vaak de precieze oorzaak van de uitslag worden achterhaald.Huidtest
Dit is een test waarbij verschillende stoffen die uitslag kunnen veroorzaken, direct onder de huid worden ingespoten. Als er op de plaats van de injectie een op de uitslag lijkende reactie optreedt, is de test positief. Als er een specifieke stof bij betrokken is, kan de test worden gebruikt om de ziektegeschiedenis te bevestigen.Behandeling
Meestal verdwijnt netelroos binnen een paar uur vanzelf weer en is geen medicatie nodig. Ter verlichting van de jeuk en om de reacties op de chemische stoffen die tijdens het proces zijn vrijgekomen, beperkt te houden, worden door de arts anti-allergische medicijnen gegeven, antihistaminica genoemd. Als de aandoening echter ernstig is en ademhalingsmoeilijkheden veroorzaakt ten gevolge van zwellingen in de mond en keel, is medische hulp dringend nodig.Vooruitzichten voor de lange termijn
De meeste gevallen van netelroos waarvan de oorzaak onbekend is, houden een paar weken tot een paar maanden aan en verdwijnen vervolgens spontaan. Een klein aantal mensen ontwikkelt netelroos die een aantal maanden tot jaren kan duren. De fysieke vormen van netelroos zijn hardnekkiger, zij duren vaak jaren en reageren vaak ook niet op behandeling.Meer informatie
Paige, D., Leigh, I.M. 1999, Dermatology, in Clinical Medicine, eds P. Kumar & M. Clark, Harcourt Publishers Limited, London.Schofield, O.M.V., Hunter, J.A.A. 1999, Diseases of the skin, in Davidsons Principles and Practice of Medicine, eds C. Haslett, E.R.E. Chilvers, J.A.A. Hunter, & N.A. Boon, Churchill Livingstone, London.
www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000845.htm
nhg.artsennet.nl/patbrieven/s3a.htm
| Bron: LSHTM | Copyright: Medic Info | Datum: 16/10/2002 | Disclaimer |