Vogelgriep |
|
Wat is vogelgriep?
Vogelgriep, ook wel vogelpest genoemd, wordt veroorzaakt door het influenza A-virus. Griep (influenza) is een over de hele wereld voorkomende infectieziekte, veroorzaakt door een virus. Bij mensen veroorzaken deze influenzavirussen de ‘klassieke’ griep, met koorts, keelpijn spierpijn en hoesten als meest voorkomende verschijnselen. Maar ook dieren kunnen griep krijgen. Bekende voorbeelden zijn vogelgriep en varkensgriep. Deze ziekten komen al vele jaren onder het vee voor. Vaak veroorzaken ze bij de dieren milde griepverschijnselen, maar soms zijn er ernstigere varianten, die sterfte onder het vee veroorzaken.
Er zijn veel verschillende soorten griepvirussen, onderverdeeld in type A, B of C. Type A komt het meest voor. Elk type is weer onderverdeeld in subtypen, aangeduid met de letters H en N en een cijfer, bijvoorbeeld: H5N1. Meestal beperkt één type virus zich tot één diersoort, maar er zijn uitzonderingen. Zo worden vogelgriepvirussen regelmatig bij andere diersoorten aangetroffen. Ook zijn er gevallen beschreven van menselijke besmettingen met het vogelgriepvirus.
In de mest van overtrekkende watervogels kan tot bij 30% een milde vorm van influenzavirus worden aangetoond. Kippen, eenden en ganzen kunnen virusdrager zijn zonder ernstig ziek te zijn. Het gaat dan om mildere varianten. Het vervelende daarvan is dat er een voortdurende voorraad (reservoir) aan virus bij het pluimvee aanwezig is. In dit reservoir kunnen veranderingen van het virus (mutaties) ontstaan naar agressievere varianten die slecht te voorspellen zijn. De milde variant kan na mutatie overgaan in een voor pluimvee dodelijke varianten (H5 of H7). Dat was bij de vogelpestepidemie van 2003 in Nederland ook het geval. Besmet pluimvee overleeft deze infectie niet. Grootschalige pluimveebedrijven zijn erg kwetsbaar in zo'n situatie.
Het griepvirus is een “slim” virus dat zich steeds aan veranderende omstandigheden aanpast. Het virus maakt soms ook een overstapje buiten de vogelwereld, en kan na mutatie ook bij andere dieren voorkomen. Bij paarden, varkens, zeehonden of nertsen kunnen we vogelgriepvirussen aantreffen.
Kunnen mensen ook vogelgriep krijgen?
Vroeger werd aangenomen dat het vogelinfluenzavirus niet rechtstreeks de mens kon besmetten en dat de mens alleen voor enkele specifieke subtypes uit influenza A (humane influenzavirussen) (H1N1, H2N2, en H3N2) vatbaar was. De 'griepprikken' worden daar jaarlijks op afgestemd. Sinds 1997 weten we dat het vogelgriepvirus wél rechtstreeks van vogels op mensen kan overspringen. Dat is in Hongkong voor het eerst waargenomen, met het type H5N1. Besmetting vindt plaats door contact met dode of zieke vogels en niet door het eten van vlees of eieren. Bij de vogelpest epidemie die in 2003 in Nederland optrad is een persoon (een dierenarts) overleden en kregen een aantal mensen een oogontsteking met het vogelgriepvirus. Deze personen waren allemaal betrokken bij de ruiming van dode of zieke vogels.
De laatste jaren steekt het vogelgriepvirus (type H5N1) regelmatig de kop op. Aanvankelijk alleen in het Verre Oosten, onder andere in Thailand, Vietnam en China, maar sinds 2005 ook in grote delen van Europa.
Het H5N1 vogelgriepvirus is dus wel in staat rechtstreeks van vogel naar mens over te stappen. Gelukkig is dit uiterst zeldzaam. Wereldwijd zijn de laatste jaren miljoenen vogels met het H5N1 virus besmet. Hiermee vergeleken is het aantal met H5N1 besmette mensen erg klein: enkele honderden. Een deel van deze mensen is aan de vogelgriep overleden.
Voor zover nu bekend, kan vogelgriep zich niet van mens tot mens verspreiden. De Wereldgezondheidsorganisatie onderzoekt alle nieuwe gevallen van vogelgriep en is een dergelijke besmetting van mens tot mens nog niet tegengekomen.
Wat kan er tegen vogelgriep gedaan worden?
Bij een besmetting met vogelgriep zorgt een behandeling met virusremmende middelen, zoals oseltamivir (Tamiflu) of zanamivir (Relenza) ervoor dat de ziekte minder ernstig verloopt.
Er is nog geen vaccin tegen de vogelgriep voor mensen beschikbaar. Er is wel een vaccin voor dieren, maar dat is niet geschikt voor gebruik bij mensen.
De import van pluimvee en eieren uit gebieden waar vogelgriep heerst wordt stopgezet. Reizigers en voertuigen vanuit vogelgriep gebieden worden extra gecontroleerd bij terugkeer in Nederland. Tijdens het trekvogelseizoen en wanneer zich vogelgriep in de ons omringende landen voordoet, is een ophokplicht voor pluimvee van kracht. De regering heeft opdracht gegeven de voorraad virusremmende medicijnen uit te breiden tot enkele miljoenen kuren.
In Nederland heerst op dit moment geen vogelgriep. Het heeft geen zin uit voorzorg virusremmende geneesmiddelen in te nemen of in huis te halen. Wanneer zich vogelgriep in Nederland zou voordoen, worden de beschikbare geneesmiddelen gebruikt om mensen die met besmette vogels in aanraking komen te beschermen. Door virusremmende middelen alleen te gebruiken wanneer het écht nodig is, blijft de kans dat het vogelgriepvirus ongevoelig (resistent) wordt voor deze geneesmiddelen zo klein mogelijk.
Het eten van kip of eieren levert geen besmettingsgevaar op.
Hoe groot is het risico op een wereldwijde epidemie?
De kans op besmetting van de mens met het vogelgriepvirus wordt nog steeds erg klein geschat. Het virus kan zich wel zeer snel onder het pluimvee verspreiden. Nederland kent een goede hygiëne bij de pluimveehouders. Bovendien is het pluimvee meer afgeschermd van de mens dan in veel andere landen het geval is. Op markten waar levend pluimvee wordt verhandeld is veel vogelmest, en dus ook virus waar mensen mee in contact kunnen komen. Dat is in Nederland niet het geval.
Van belang voor de kans op een wereldwijde menselijke besmetting met het vogelgriepvirus is de mogelijkheid van het virus om van mens tot mens over te springen. Op dit moment zijn er geen aanwijzingen dat deze besmetting van mens tot mens plaats kan vinden. Griepvirussen hebben echter de neiging om door mutaties van eigenschap te veranderen. Vandaar dat met de mogelijkheid rekening moet worden gehouden dat er ooit een vogelvirusstam ontstaat die een epidemie onder mensen kan veroorzaken. Deze kans wordt op dit moment als erg klein ingeschat.
Meer informatie:
www.minvws.nl Informatie van het ministerie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport
www.who.int (Engels) Informatie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
| Bron: Medic Info | Copyright: Medic Info | Datum: 01/09/2010 |
