Buiktyfus is een levensbedreigende ziekte van het maag-darmkanaal. De oorzaak is een besmetting met de bacterie
Salmonella typhi. Wereldwijd krijgen per jaar zo'n 16 miljoen mensen buiktyfus. Jaarlijks sterven ongeveer 600.000 mensen aan de ziekte, de meesten in ontwikkelingslanden.
Buiktyfus komt voor in vrijwel alle delen van de wereld, maar is in het westen zeldzaam. Gaat u naar een ontwikkelingsland? Tref dan voorzorgsmaatregelen. De laatste tien jaar is het risico van besmetting vooral groot in Azië, Afrika en Latijns-Amerika. Hoe minder ontwikkeld de streek, hoe groter het gevaar.
Buiktyfus wordt veroorzaakt door de bacterie Salmonella typhi. Deze komt alleen bij de mens voor, en zit in de ontlasting van iemand die besmet is. Soms ook in de ontlasting van iemand die de ziekte heeft gehad. Besmetting ontstaat:
- Via voedsel of drank (water, koffie, limonade, enzovoort) dat door een drager van de tyfusbacterie is aangeraakt.
- Via bereid voedsel dat niet gekoeld is bewaard of verwerkt.
- Via water waarin etenswaren worden gewassen, dat niet streng gescheiden is van rioolwater dat besmet is met Salmonella typhi.
De ziekte heerst vooral in streken waar de mensen hun handen minder vaak wassen en waar de kans groot is dat drinkwater met rioolwater in aanraking komt.
Wie met Salmonella typhi is besmet, kan na drie tot zeven dagen ziekteverschijnselen krijgen. Maar dat kan ook drie weken tot drie maanden duren. Sommige mensen krijgen geen last, maar zijn wel drager van de bacterie. Symptomen zijn:
- hoge koorts
- gebrek aan eetlust
- hoofdpijn
- pijn in het lichaam
- griepachtige klachten
- huiduitslag (vlakke, roze plekjes)
- harde stoelgang, soms diarree
- slapte
- braken
- spierpijn
- buikkrampen.
De volgende ernstige complicaties kunnen zich voordoen:
- uitdroging
- darmperforatie
- bloedingen of abcessen in het maag-darmkanaal
- bloedstolsels in de diepe aderen
- longontsteking
- botontsteking
- hartproblemen
Om de diagnose te kunnen stellen, laat de arts in het laboratorium een kweek maken van bloed of ontlasting. Het bloed kan ook worden onderzocht op de aanwezigheid van antistoffen.
De aandoening wordt bestreden met antibiotica. Het herstel begint meestal al na twee tot drie dagen. Maar het is verstandig om bedrust te houden, minstens tot drie dagen nadat alle symptomen zijn verdwenen. Een waarschuwing: u kunt u nog steeds drager van Salmonella typhi zijn, ook al zijn alle symptomen verdwenen. Als u nog drager bent, kunt u de ziekte op anderen overdragen en ook zelf opnieuw ziek worden.
Wie buiktyfus heeft, moet zich stipt aan het volgende houden:
- maak de antibioticakuur af
- was na het toiletbezoek de handen goed met water en zeep
- maak geen eten voor anderen klaar en raak geen eten voor anderen aan
- laat aan het eind van de behandeling onderzoeken of de bacterie uit uw lichaam weg is; volg de instructies van uw arts
- Hygiëne
- Wees uiterst voorzichtig met wat u eet of drinkt.
- Drink alleen mineraalwater in flessen, of gekookt en afgekoeld water. Water moet een volle minuut koken, ook voor koffie of thee. Mineraalwater en frisdrank mét koolzuur zijn veiliger dan zonder. Neem geen ijsblokjes. Of, als u een drankje bestelt, zeg dan uitdrukkelijk: ik wil geen ijsblokjes als ze niet van gekookt water of mineraalwater zijn gemaakt.
- Eet alleen voedsel dat door en door is verhit en dat nog dampend op tafel komt.
- Eet geen rauwe bladgroenten en geen vruchten die niet kunnen worden geschild.
- Schil vruchten zelf (eerst de handen met water en zeep wassen) en eet nooit de schillen op.
- Koop geen eten en drinken van straatverkopers, want het is moeilijk om eten schoon te houden op straat. Veel reizigers worden ziek door iets te eten of te drinken dat aan een stalletje is gekocht.
- Vaccinatie
Er bestaan twee soorten vaccins:
- Een vaccin dat in capsules zit (Vivotif). Hiervan moet u er drie innemen, gespreid over een periode van vijf dagen. Dit vaccin biedt een jaar bescherming tegen buiktyfus. Deze capsules mogen niet worden opengemaakt of gekauwd, maar worden in hun geheel doorgeslikt. Jonge kinderen - onder de zes jaar - die een capsule niet heel kunnen doorslikken, mogen dit vaccin niet hebben.
- Er is ook een vaccin dat als injectie wordt toegediend (Typhim Vi of Typherix). Dit biedt drie jaar bescherming.
De bescherming tegen het krijgen van buiktyfus is niet 100%. Goed om te weten:
- De inenting of het slikken van de capsules moet minstens veertien dagen vóór vertrek plaatsvinden om tijdig bescherming te bieden.
- Gebruikt u medicijnen? Stel dan degene die de inenting geeft of voorschrijft hiervan op de hoogte. Maak de vaccinatiekuur altijd af.
- De vaccins bieden maar een bescherming van 70 à 90 procent, er blijft kans op besmetting. Dus ook als u ingeënt bent, moet u erg voorzichtig blijven met wat u eet en drinkt. Eet of drink niets wat risico met zich meebrengt. Op die manier beschermt u zichzelf ook tegen andere ziekten, zoals cholera, dysenterie en hepatitis A.
- Vaccinaties tegen buiktyfus verliezen na een paar jaar hun werkzaamheid. Als u al eens bent ingeënt, vraag dan bij de huisarts na of het tijd is voor een herhaling.
- Antibiotica bieden geen bescherming tegen buiktyfus. Ze helpen alleen de ziekte te behandelen.
