Trombosebeen

Wat kunt u zelf doen?

Meer informatie

Inleiding

Trombose is de vorming van een bloedstolsel (trombus) in een bloedvat waardoor een gedeeltelijke of gehele afsluiting ontstaat. In het menselijk lichaam zitten twee soorten grote bloedvaten, aders en slagaders. Via de aders (venen) stroomt het bloed vanuit het gehele lichaam terug naar het hart, nadat het zuurstof uit het bloed door het lichaam is opgenomen. De slagaders (arteriën) brengen het bloed,nadat het in de longen is geweest om zuurstof op te nemen, weer van het hart naar de rest van het lichaam.
Een veneuze trombus wil zeggen dat het bloedstolsel in een ader zit. Een diepe trombose zit in de grote, dieper gelegen aders van de het lichaam. Diepe veneuze trombose (DVT) komt vooral voor in de benen, dit heet dan een trombosebeen.

Oorzaken

De kans op een trombosebeen wordt vergroot door roken, overgewicht, uitdroging en weinig lichaamsbeweging. Tijdens bijvoorbeeld langdurige bedrust of een lange vliegreis is er een tragere bloeddoorstroming van de aders in het been en daardoor een verhoogd risico op een trombosebeen. Ook beschadigingen van de binnenwand van een ader, bijvoorbeeld door een ontsteking, botbreuk of operatie, kunnen een trombosebeen veroorzaken. Gebruik van de anticonceptiepil in combinatie met roken verhoogt de kans op een trombosebeen. Mensen die al eerder een trombosebeen hebben gehad, hebben een verhoogde kans op herhaling ervan. Tevens komt tijdens de zwangerschap en in het kraambed een trombosebeen vaker voor. De kans op een trombosebeen neemt toe met de leeftijd. Tenslotte bestaan er erfelijke aandoeningen waarbij het risico op een trombosebeen verhoogd is.

Verschijnselen

In geval van een trombosebeen is de bloeddoorstroming plaatselijk belemmerd. Hierdoor is het (onder-)been pijnlijk, stijf, gezwollen, warmof rood-paars verkleurd De huid kan gaan glanzen.
Tevens kan het bloedstolsel losschieten en met het bloed worden meegevoerd naar de longen en daar vastlopen. Dit wordt een longembolie genoemd. Er ontstaan dan benauwdheidsklachten en de ademhaling is sneller dan normaal. Het ademen kan pijnlijk zijn en soms wordt slijm of bloed opgehoest.
Al deze genoemde verschijnselen kunnen plotseling ontstaan of in een paar dagen. Soms veroorzaakt trombose bijna geen klachten.
Een andere complicatie is het ontstaan van een zogenaamd post-trombotisch syndroom. Hierbij is de werking van de aderen in het been blijvend verstoord, waardoor het been verdikt is (beenoedeem) en rood, paars of bruin verkleurd kan zijn. Een dergelijk been is meestal pijnlijk en vatbaarder voor verwondingen en infecties.

Diagnose

Wanneer het vermoeden op trombose bestaat, moet deze diagnose altijd bevestigd of uitgesloten worden met behulp van aanvullend onderzoek. Dit kan met behulp van een zogenaamd echo-doppler onderzoek. Hierbij wordt door middel van geluidsgolven een beeld van de doorstroming van de bloedvaten verkregen. In sommige gevallen wordt een flebogram gemaakt. Bij dit onderzoek wordt een contrastmiddel in de te onderzoeken ader gespoten, waarna er röntgenfoto's van kunnen worden gemaakt.

Behandeling

Als blijkt dat sprake is van een trombosebeen worden meteen twee bloedverdunnende medicijnen toegediend, heparine en coumarine. Deze moeten voorkomen dat het bloedstolsel groeit of dat er een nieuwe ontstaat. Tevens verkleinen ze de kans op een longembolie. Heparine wordt eenmaal per dag onder de huis gespoten met een naald gedurende minstens vijf dagen. Tegelijk met de heparine-injecties wordt begonnen met coumarine, dat in de vorm van tabletten wordt ingenomen. Zodra de tabletten goed werken kan met de heparine-injecties gestopt worden. Eens per week of per twee weken wordt bloed afgenomen door de trombosedienst om te bepalen of de coumarinetabletten goed blijven werken en om te bepalen hoeveel tabletten per dag moeten worden ingenomen en wanneer gestopt mag worden met medicijnen. Patiënten met verhoogd risico krijgen meestal uit voorzorg antistollingsmedicijnen voorgeschreven, dit wordt ook vaak gedaan na een operatie met een verhoogd tromboserisico, zoals een heup- of knieoperatie.

Om de zwelling van het been te verminderen wordt het been gezwachteld. De zwachtels moeten dag en nacht blijven zitten en worden tweemaal per week opnieuw aangebracht. Lopen kan zonder risico, het been moet tijdens zitten hoger dan de bil worden gelegd. Als de zwelling verdwenen is worden elastische steunkousen aangemeten. Hierdoor wordt de kans op (blijvende) klachten verminderd. Deze kousen moeten strak zitten en minstens een jaar worden gedragen.

Wat kunt u zelf doen?

Als u een lange periode moet liggen of rust moet houden, bijvoorbeeld door ziekte, een gebroken been of een operatie, dan is het belangrijk om goed te drinken en regelmatig wat te bewegen. Het bloed stroomt beter als u tijdens een lange (vlieg- of bus)reis goed drinkt (geen alcohol) of regelmatig uw benen wat beweegt. Loop een stukje door het gangpad. Of doe elke twee uur oefeningen waarbij u uw voeten afwisselend strekt en buigt en er rondjes mee draait. Als u een trombosebeen heeft gehad, kan het verstandig zijn om tijdens vliegreizen van langer dan 6 uur steunkousen te dragen. U kunt de kans op een trombosebeen verkleinen door voldoende te bewegen, niet te roken en bij overgewicht proberen af te vallen.
Bij klachten die lijken op trombose dient u contact op te nemen met uw huisarts. Die kan eventueel verder onderzoek doen en een behandeling instellen.
Soms kan een bloedneus optreden of bloed in de urine zitten omdat het bloed ‘te dun’ is. In die gevallen moet contact opgenomen worden met de huisarts of trombosedienst.

Meer informatie

Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap
nhg.artsennet.nl

Een Nederlandse website met veel links naar websites met nuttige informatie
trombose.startkabel.nl

Cruikshank JM, Gorlin J, & Jennett B. 'Air travel and thrombotic episodes: the economy class syndrome'. Lancet 1988; 2: 497-498.

Mackie, MJ., Ludlam, C.A. & Haynes, A.P. 1999, 'Diseases of the blood', in Davidson's Principles and Practice of Medicine, eds C. Haslett, E.R.E. Chilvers, J.A.A. Hunter, & N.A. Boon, 18th edn, Churchill, Livingstone, London.

Murphy, M.F. 1999, 'Haematological disease', in Clinical Medicine, eds P. Kumar & M. Clark, 4th edn, Harcourt Publishers Limited, Edinburgh, London.

Bron: LSHTM

Datum: 14/03/2008