Zwangerschapsmisselijkheid |
|
ADVERTENTIE
Oorzaken
Hoewel er meestal gesproken wordt over ochtendmisselijkheid, is dit een verwarrende term, heel veel vrouwen zijn immers de hele dag, bij vlagen, misselijk. Sommigen zelfs zo erg dat ze de hele dag geen hap door hun keel krijgen.
Daarentegen zijn er ook genoeg vrouwen die nergens last van hebben.
Ongeveer 70-85% van de zwangeren heeft in de eerste drie maanden last van misselijkheid en soms (vooral ’s morgens) braken.
We weten nog niet precies waarom de één continu misselijk is, terwijl de ander nergens last van heeft. Mogelijke oorzaken zijn:
- hCG-gehalte (zwangerschapshormoon)
Een onderzoek Goodon 2003) wijst uit dat vrouwen die een hoog hCG-gehalte (het zwangerschasphormoon) hebben, een hoger risico hebben om misselijk te worden. Echter, in ditzelfde onderzoek waren ook vrouwen met een hoog hCG-gehalte die nergens last van hadden. Opvallend is in ieder geval dat de ergste misselijkheid vaak samengaat met de sterkste stijging van het hCG-gehalte. Rond 6 weken stijgt het hCG-gehalte ineens sterk tot en met week 9, daarna neemt het langzaam af om rond 16 weken ongeveer gelijk te blijven. Bij veel vrouwen is er dan ook een piek in misselijkheid tussen week 6 en week 10-12 om daarna af te nemen.
- Oestrogeengehalte
Naast het hCG- stijgt ook het oestrogeengehalte (vrouwelijk hormoon) in het begin van de zwangerschap snel. Het oestrogeen wordt zowel door de vrouw als door de placenta aangemaakt. Men vermoedt dat de oestrogenenstijging mede een oorzaak is van de misselijkheid.
- Veranderingen in de spijsvertering
In de zwangerschap verandert de spijsvertering. De klep tussen de slokdarm en de maag werkt minder goed. Dit is een reden waarom je (later) in de zwangerschap sneller last hebt van zuurbranden. Daarnaast zijn de maag en darmen minder actief als je zwanger bent. Bij een zwangere vrouw duurt het veel langer voordat het voedsel verteerd is. De combinatie van een slechter werkende klep en een tragere werking van de maag zouden mede een oorzaak zijn van het misselijk zijn. Later in de zwangerschap kan misselijkheid worden veroorzaakt doordat je maag in de knel komt te zitten. De baarmoeder en baby nemen immers een steeds grotere ruimte in de buikholte in. Alle andere organen moeten daardoor opschuiven. Hierdoor komt de maag in de verdrukking.
- Verhoogde gevoeligheid voor geuren
Zwangere vrouwen zijn extra gevoelig voor luchtjes. Zelfs van grote afstand kunnen ze luchtjes ruiken. Veel zwangeren herkennen het verschijnsel dat ze ineens kotsmisselijk worden van bijvoorbeeld de geur van vlees, dit terwijl ze het voor de zwangerschap heerlijk vonden. De overgevoeligheid voor geuren wordt waarschijnlijk veroorzaakt door de snelle stijging van het oestrogeen.
- Vitamine B-tekort
Regelmatig lees je dat een tekort aan vitamine B6 een oorzaak zou zijn van de misselijkheid. Echter, dit is nooit bewezen. Sterker nog, er is een onderzoek wat aantoonde dat vrouwen die misselijk waren ongeveer net zulke hoge concentraties vitamine B6 hadden als vrouwen die niet misselijk waren. Toch lijkt suppletie van vitamine B6 bij veel vrouwen te helpen. We weten alleen niet waarom dat zo is.
Gevolgen voor moeder en kind
Veel vrouwen maken zich zorgen of de baby wel genoeg voedingstoffen krijgt als ze zelf slecht eten door de misselijkheid. Gelukkig is de baby nog erg klein en heeft dus bijna geen calorieën nodig. Uit jouw reserves kan een baby in de eerste weken voldoende stoffen halen om zich goed te kunnen ontwikkelen. Het gaat hier dan wel om de normale misselijkheid. Hiervan spreken we als je je misselijk voelt en zo nu en dan eens overgeeft, maar het lukt je wel om over de dag iedere keer iets te eten en dit ook binnen te houden. Vaak lukt het niet om je te houden aan de richtlijnen voor gezonde voeding als je zo misselijk bent. Maar je hoeft je geen zorgen te maken als dit een paar weken duurt. Je hebt voldoende reserves om dit op te vangen!
Doordat je eigenlijk te weinig eet, zul je waarschijnlijk niet aankomen in deze periode. Sommige vrouwen vallen zelfs iets af. Dit is helemaal niet erg, je haalt de schade meestal later in de zwangerschap wel weer in.
Als de misselijkheid langer duurt, kan het zinvol zijn om een multivitamine voor zwangere vrouwen te gaan gebruiken. Let er bij de aankoop op dat je een multivitamine neemt met een laag gehalte aan ijzer. IJzer ligt bij veel vrouwen zwaar op de maag en kan de misselijkheid verergeren.
Een enkele keer komt het voor dat vrouwen overmatig braken. Deze vrouwen zijn niet alleen misselijk, maar spugen eigenlijk alles wat ze binnenkrijgen weer uit. Mocht je hier last van hebben, lees dan het stukje 'Overmatig braken'.
Let op je gebit
Braaksel is heel erg zuur. Zuren tasten het glazuur van je tanden aan. Als je veel overgeeft, heb je dan ook een verhoogd risico op tanderosie. Veel mensen willen na het braken direct hun tanden poetsen om de vieze smaak kwijt te raken. Dit is echter erg slecht voor je gebit. De zuren in het braaksel maken je glazuur zacht, als je dan gelijk gaat poetsen, beschadig je het glazuur. Beter is het om een uur te wachten met poetsen zodat het zuur geneutraliseerd is. Om de vieze smaak kwijt te raken, en het zuur te neutraliseren, kun je je mond spoelen met (mond)water of met melk. Je kunt ook kauwen op suikervrije kauwgom of nog beter: op een gebufferde kauwgom die carbamide (ureum) bevat.
Hebben sommige vrouwen meer kans op misselijkheid?
De volgende zaken geven een verhoogd risico op misselijkheid in de zwangerschap:
- meerlingzwangerschap. Vrouwen die zwanger zijn van een tweeling hebben vaker last van erge misselijkheid. Waarschijnlijk wordt dit veroorzaakt door het hogere hCG-gehalte, ook andere hormonen zijn verhoogd. Dit wil niet zeggen dat je dus een tweeling krijgt als je extreem misselijk bent en ook andersom niet. Er zijn ook vrouwen die een tweeling dragen en helemaal niet misselijk zijn.
- Moeder en of zusjes waren erg misselijk. Als je moeder of zusjes erg misselijk waren in de zwangerschap heb je een verhoogde kans dat jij dat ook zult zijn. Het blijkt deels toch genetisch gepaald.
- In je vorige zwangerschap was je erg misselijk
- Tijdens pilgebruik was je misselijk
- Je had voor de zwangerschap last van migraine
Wat kun je er zelf aan doen?
- Eet over de hele dag steeds een klein beetje. Hoewel je waarschijnlijk geen trek hebt, is het toch verstandig om te proberen iets te eten. Een lege maag zorgt er namelijk voor dat je alleen maar misselijker wordt. Onderzoeken spreken elkaar tegen welk soort voeding het beste helpt tegen misselijkheid. Eén onderzoek toonde aan dat eiwitrijke voeding waarschijnlijk het beste helpt om het misselijke gevoel te doen afnemen. Een ander onderzoek zegt weer dat er juist koolhydraatrijk gegeten (muesli, graanproducten, banaan, rijstwafels, tofu) gegeten moet worden om de misselijkheid te laten afnemen. De ervaring van veel vrouwen is dat koolhydraatrijke maaltijden lijken te helpen.
- Vermijd vet, sterk gekruid, zwaar op de maag liggend (koolsoorten bijvoorbeeld) of gefrituurde voeding. Bij dit soort voeding moet je maag veel harder werken om het te verteren, dit verhoogd het risico om misselijk te worden. Ook zuur moet vermeden worden.
- Neem een cracker(s) mee naar bed. Eet in ieder geval een cracker terwijl je nog in bed ligt en wacht daarna ongeveer een half uur met opstaan. Word je ’s nachts wakker, neem dan ook een cracker. Of vraag je partner je ’s morgens een licht ontbijt met een kopje thee met suiker op bed te brengen, uiteraard moet je ook na dit ontbijt nog minimaal een half uurtje blijven liggen.
- Vermijd voedsel met luchtjes waar je misselijk van wordt. Word je misselijk van de lucht van koken, vraag dan of iemand anders voor je wilt koken. Wellicht kun je tijdelijk bij je ouders eten of kan je partner voor het eten zorgen.
- Drink regelmatig kleine beetjes. Door in één keer veel te drinken, krijg je een volle maag wat er weer voor zorgt dat je geen zin hebt om te eten. Drink het liefst ook niet bij je maaltijd, maar tussen de maaltijden door.
- Drink geen of zo weinig mogelijk koffie en uiteraard geen alcohol.
- Drink wat koolzuurhoudend water na de maaltijd.
- Als je multivitaminen gebruikt, neem ze dan tijdens of vlak na de maaltijd in (in ieder geval niet op een nuchtere maag) en let op of er niet te veel ijzer in zit.
Zijn er middeltjes/medicijnen om de klachten te verminderen?
Let op: de meeste van onderstaande middeltjes zijn niet wetenschappelijk onderzocht of de werking is niet bewezen! Toch zijn het middeltjes die bij veel vrouwen goed helpen tegen misselijkheid en in ieder geval niet schadelijk zijn voor de baby.
- Vitamine B6-supplementen: hoewel niet wetenschappelijk bewezen blijkt het veel vrouwen te helpen als ze 2 x daags 50 mg vitamine B6 innemen.
- Gember. Trek thee van verse gember of probeer of gembersnoepjes helpen.
- Homeopathische middelen zijn: Tabacum D12 druppels bij misselijkheid zonder overgeven en Lobelia Pentarkan bij braken. Beide middelen zijn verkrijgbaar van VSM en Vogel.
- Bij overmatig braken zijn er ook medicijnen te verkrijgen via je huisarts. Deze middelen worden alleen voorgeschreven als er sprake is van echt overmatig overgeven.
Probeer niet alles tegelijk uit. Wil je iets uitproberen, begin dan met één van bovenstaande middelen. Voor vitamine B6 en de homeopathische middelen geldt dat je minimaal 2 weken moet volhouden om het effect te zien. Gemberthee kan gelijk verlichting geven.
Overmatig braken
In een klein aantal zwangerschappen (0,05 tot 1%) is er sprake van overmatig braken (hyperemesis gravidarum).
We spreken van overmatig braken als er eigenlijk niets binnengehouden wordt. Ook vocht wordt direct weer overgegeven.
- De oorzaak van hyperemesis is niet helemaal duidelijk. Wel weten we dat verschillende zaken kunnen meespelen:
overmatige stijging van hCG en oestrogenenspiegel (zoals je bij een meerlingzwangerschap ziet) - te snel werkende schildklier
- bacterie in de maag
- psychische factoren zoals ongewenste zwangerschap en overbezorgdheid.
Heb je last van onderstaande, bezoek dan je huisarts om te onderzoeken of er inderdaad sprake is van hyperemesis gravidarum:
- continu overgeven, zelfs na het drinken van water
- veel gewichtsverlies
- weinig plassen
- huidplooi blijft staan als je tussen duim en wijsvinger een stukje huid oppakt
- sterke (naar aceton) ruikende adem of urine.
Het gevaar van hyperemesis is uitdroging en een tekort aan allerlei essentiële voedingsstoffen.
Bij echte hyperemesis vindt vaak een ziekenhuisopname plaats. Soms is het nodig om de patiënt in afzondering te verplegen. Ook familie mag soms de eerste dag(en) niet op bezoek komen. Het blijkt dat het helpt om de patiënt uit zijn vertrouwde omgeving te halen en vertrouwde personen (die vaak overbezorgd reageren) tijdelijk niet in de buurt van de patiënt te laten komen. Daarnaast is rust noodzakelijk. Vaak wordt er een infuus gegeven om het vochtgehalte aan te vullen. Langzaam maar zeker kan er in het ziekenhuis begonnen worden met lichte voeding, soms vloeibare voeding. Meestal is een opname van enkele dagen voldoende om het overmatige braken te laten afnemen.
Medicijnen tegen het braken worden soms gegeven om het proces te ondersteunen.
Ik ben niet misselijk, krijg ik een miskraam?
Regelmatig wordt gezegd dat vrouwen die niet misselijk zijn, een hoger risico zouden hebben op een miskraam, maar is dat ook zo?
We weten dat er een lagere concentratie van de hormonen (hCG en oestrogeen) is als de placenta of het vruchtje zich niet goed ontwikkelen. Het lijkt logisch te veronderstellen dat deze lagere concentraties ervoor zorgen dat je niet misselijk bent. Dus ja, het klopt inderdaad dat vrouwen die een miskraam krijgen vaak minder last hebben van misselijkheid. Maar de bewering dat je een miskraam krijgt als je niet misselijk bent, is onzin. Er zijn genoeg vrouwen (20 tot 25%) die helemaal niet misselijk zijn en toch een prima zwangerschap doormaken. Maak je dus geen zorgen als je verder nergens last van hebt!
| Bron: LSHTM | Copyright: Medic Info | Datum: 11/11/2005 | Disclaimer |