Osteoporose

Wat kunt u zelf doen?

Meer informatie

Inleiding

Met de leeftijd worden botten in het lichaam brozer. Bij sommige mensen zijn de botten erg broos. Dit heet botontkalking of osteoporose.

Bot wordt continu vernieuwd, nieuw botweefsel vervangt oud botweefsel. Osteoporose ontstaat als teveel oud botweefsel afbreekt of er te weinig nieuw aangroeit. Bij kinderen en jongvolwassenen gaat de aanmaak sneller dan de afbraak zodat de totale hoeveelheid bot in het lichaam toeneemt. Rond het 35ste jaar is bij de meeste mensen de botmassa het grootst, en zijn de botten het stevigst.
Na deze leeftijd gaat de afbraak van bot geleidelijk sneller dan de opbouw.
Als in de opbouwjaren voor het 35ste jaar niet de optimale botmassa is bereikt, is de kans op osteoporose groter.

Osteoporose is echter niet alleen een ziekte van ouderen, maar kan op elke leeftijd optreden. Er bestaan de volgende risicofactoren:

Vrouwen hebben meer kans op osteoporose dan mannen. Vrouwen hebben minder botmassa en verliezen sneller bot door de hormonale veranderingen tijdens de menopauze.
Mensen met een lichte huidskleur hebben meer kans op osteoporose dan mensen met een donkere huid.
Er zijn aanwijzingen dat osteoporose erfelijk is.
Bepaalde schildklier- of nierafwijkingen.
Bovenmatig gebruik van bepaalde geneesmiddelen als corticosteroïden (prednison) en schildklierhormonen.
Roken en meeroken. De precieze rol van roken bij osteoporose is niet duidelijk, maar onderzoekers weten wel dat roken bijdraagt aan zwakkere botten.
Overmatig alcohol drinken remt de vorming van nieuw bot en verstoort het vermogen van het lichaam om calcium op te nemen. Dit risico is bij mannen groter dan bij vrouwen.
Een inactieve levensstijl zonder voldoende lichaamsbeweging verhoogt het risico op osteoporose. Denk ook aan langdurige bedrust bij ernstige ziekte of na een operatie.
Te weinig calcium en vitamine D in de voeding verhoogt het risico op osteoporose.

Verschijnselen

Osteoporose of botontkalking geeft op zich geen klachten. Wel is er een grotere kans op botbreuken, vooral van pols en heup. Ook kan een ruggenwervel inzakken of breken, waardoor de patiënt kleiner of krommer wordt. Dit kan soms rugpijn geven.

Diagnose

Aan de hand van risicofactoren die bij iemand aanwezig zijn, kan de arts besluiten of een onderzoek nodig is.
Om vast te stellen of er sprake is van osteoporose zijn er verschillende methoden. Met een speciaal röntgenapparaat (DEXA-scan) kan de stevigheid (‘dichtheid’) van de botten worden gemeten. Deze botdichtheid is bij osteoporose flink verminderd. Osteoporose kan niet met een gewone röntgenfoto worden aangetoond.

Behandeling

Medicijnen tegen osteoporose worden alleen aanbevolen bij mensen met een sterk verlaagde botdichtheid. Met deze medicijnen kan worden geprobeerd het botverlies te stoppen of te vertragen en de botdichtheid te vergroten. Bij vrouwen na de menopauze en bij patiënten die geen eierstokken meer hebben is hormoontherapie een mogelijkheid voor behandeling.

Wat kunt u zelf doen?

De behandeling van osteoporose bestaat in de eerste plaats uit zelfzorg. Botafbraak kan worden voorkomen door gezonde voeding die kalk en vitamine D bevat zoals zuivel en door voldoende lichaamsbeweging. Regelmatig bij daglicht buiten zijn bevordert de botopbouw. Beperk roken en alcoholgebruik. Probeer vallen te voorkomen door bijvoorbeeld een goede bril te dragen, en losliggende matjes in huis te verwijderen.

Meer informatie

nhg.artsennet.nl
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap

www.nlm.nih.gov
(Engels) Informatie van de National Library of Medicine (UK 2001,Oct. 1)

www.osteo.org
(Engels) Informatie van de National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (2001, Oct. 12)

www.nia.nih.gov
(Engels) Informatie van de National Institute on Aging (2001, Oct. 11)

Drury, P.L. and Shipley, M. 1999, 'Rheumatology and bone disease', in Clinical Medicine, eds P. Kumar and M. Clark, 4th edn, Harcourt Publishers Limited, Edinburgh, London.

Nuki, G., Ralston, S.H. and Luqmani, R. 1999, 'Diseases of the connective tissues, joints and bones', in Davidson's Principles and Practice of Medicine, eds C. Haslett, E.R.E. Chilvers, J.A.A. Hunter, and N.A. Boon, 18th edn, Churchill, Livingstone, London.

Bron: Medic Info

Datum: 06/03/2008