Astma bij kinderen

Wat kunt u zelf doen?

Meer informatie

Inleiding

Astma is een veel voorkomende aandoening van de luchtwegen. Hierbij raken de luchtwegen van tijd tot tijd vernauwd waardoor er minder lucht doorheen kan stromen en het ademen moeilijker gaat.

Bij astma zijn de luchtwegen overgevoelig voor bepaalde prikkels. Als reactie op deze prikkels trekken de spiertjes rond de luchtwegen samen. Het slijmvlies aan de binnenkant van de luchtwegen zwelt op en produceert meer slijm. Hierdoor worden de luchtwegen nauwer. Het is niet duidelijk waarom het ene kind astma krijgt en het andere niet. Erfelijkheid speelt een rol waardoor in één familie vaak meerdere mensen met astma voorkomen. Als een of beide ouders astma hebben is er een grotere kans dat hun kind ook astma krijgt.
Een astma-aanval kan vele oorzaken hebben. Ten eerste kan astma worden opgewekt door stoffen waarvoor de patiënt allergisch is. Zo’n stof wordt een allergeen genoemd en blootstelling aan een kleine hoeveelheid kan al voldoende zijn om een aanval uit te lokken. Allergenen zijn bijvoorbeeld huisstofmijt, huidschilfers van huisdieren, schimmels en stuifmeelpollen. Luchtwegen kunnen echter ook reageren op prikkels die niets met een allergie te maken hebben zoals bijvoorbeeld koude lucht, (sigaretten)rook of parfum. Ook luchtvervuiling, stofdeeltjes en bepaalde voedingsstoffen kunnen astma veroorzaken. Verkoudheid of griep en lichamelijke inspanning kunnen bij personen die reeds gevoelige luchtwegen hebben een astma-aanval uitlokken. Stress en emoties kunnen astma verergeren. Tenslotte kunnen bepaalde medicijnen (bijvoorbeeld aspirine) astma veroorzaken.
Meestal reageren de luchtwegen direct na de prikkel, soms pas na uren. Niet elk kind reageert op dezelfde prikkels.

Verschijnselen

Astma kan zich op verschillende manieren uiten. De verschijnselen verlopen in aanvallen, komen op en verdwijnen weer. Het belangrijkste kenmerk is een piepende ademhaling, deze wordt vooral veroorzaakt doordat de uitademing moeilijk gaat. Daarnaast kan slijmvorming in de luchtwegen klachten geven. Tijdens de ademhaling kunnen dan brommende, zagende of pruttelende geluiden te horen zijn. Het ademhalen kost veel moeite waardoor kinderen kortademig zijn en gauw uitgeput raken. Tevens vinden vaak hoestbuien plaats, soms wekenlang en vooral ’s nachts. Voor baby’s met astma kan alleen een huilbui al zeer vermoeiend zijn. Kleuters met astma worden vaak hangerig of lusteloos. Kinderen kunnen vaak hun vriendjes niet bijhouden met fietsen of rennen.
Soms hebben kinderen met astma een acute en zware aanval, waarbij de ademhaling bijna kan stilvallen omdat de luchtwegen zo ernstig verstopt zijn dat er nauwelijks meer lucht in en uit kan. Het kind kan slechts een paar woorden achter elkaar uitbrengen, wordt slaperig en verward. Een dergelijke aanval kan levensbedreigend zijn.
Tussen astma-aanvallen door zijn kinderen vaak vrij van symptomen. Bij bijna de helft van de kinderen met astma verdwijnen de klachten rond de puberteit. Bij een aantal komen de klachten echter op latere leeftijd weer terug.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld aan de hand van een beschrijving van alle verschijnselen die zijn opgetreden en van de bevindingen van de arts als deze met een stethoscoop op de borst naar de ademhaling luistert. Bij oudere kinderen wordt vaak een longfunctieonderzoek (blaastest) gedaan Soms moet dit onderzoek meerdere malen worden herhaald om de diagnose met zekerheid te kunnen stellen. Daarnaast kan een allergietest door bloedonderzoek aantonen of bepaalde allergische prikkels een rol spelen in het ontstaan van een astma-aanval. De arts kan besluiten bij wijze van proef medicijnen voor te schrijven om na te gaan of de symptomen daardoor afnemen.

Behandeling

Astma is meestal goed te behandelen. De behandeling is erop gericht de symptomen tot een minimum te beperken en een acute astma-aanval te voorkomen. In sommige gevallen kan worden volstaan met de leefomgeving van het kind vrij te maken van bepaalde allergenen, zoals de huisstofmijt. Veel kinderen hebben echter medicijnen nodig. Medicijnen kunnen astma niet echt genezen maar bij zorgvuldig gebruik van deze medicijnen kunnen de klachten wel verminderen of langdurig wegblijven. De meest gebruikte medicijnen zijn de zogenaamde inhalatiemiddelen. Deze moeten met een apparaatje (een inhalator) worden ingeademd zodat ze rechtstreeks inwerken op de luchtwegen. Er zijn twee groepen inhalatiemiddelen; luchtwegverwijders en ontstekingsremmers.
Luchtwegverwijders zijn middelen die bij een astma-aanval worden toegediend om de luchtwegen te verwijden en de symptomen van de aanval te onderdrukken. Ontstekingremmers worden voorgeschreven aan kinderen die verscheidene astma-aanvallen per week hebben en moeten elke dag worden gebruikt om die aanvallen te voorkomen.
Bij kinderen met astma moet een infectie van de luchtwegen in een vroeg stadium worden behandeld om te voorkomen dat de astma daardoor erger wordt. Bij heel zware astma-aanvallen moeten kinderen met spoed worden opgenomen in een ziekenhuis, waar zij zuurstof krijgen en medicijnen, meestal via een inhalator maar soms ook via een infuus.

Wat kunt u zelf doen?

Rook nooit in de omgeving van kinderen met astma, en zeker niet bij hen thuis. Als er sprake is van een allergie is het soms nodig om een huisdier weg te doen of het huis aan te passen zodat er minder huisstofmijt is. Wanneer benauwdheid optreedt bij lichamelijke inspanning, moet deze niet vermeden worden. Bewegen is juist voor kinderen met astma belangrijk om een goede conditie te hebben. Zorg wel voor een goede ‘warming up’ bij het sporten.
Kinderen met astma kunnen van de griep extra ziek worden. Het kan daarom aan te raden zijn elk jaar de griepprik te halen.

Meer informatie

nhg.artsennet.nl
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap

Crompton, G. K., Haslett, C. & Chilvers, E.R. 1999, 'Diseases of the Respiratory system', in Davidson's Principles and Practice of Medicine, eds C. Haslett, E.R.E. Chilvers, J.A.A. Hunter, & N.A. Boon, 18th edn, Churchill Livingstone.

Davies, R. J. 1999, 'Diseases of the Respiratory system', in Clinical Medicine, eds P. Kumar & M. Clark, 4th edn, Harcourt Publishers Limited, Edinburgh.

Cyberpoli is een online ontmoetingsplaats waar kinderen en jongeren met een chronische ziekte met elkaar in contact kunnen komen.
www.cyberpoli.nl/

Bron: LSHTM

Datum: 10/03/2008