Hoofdluis |
|
Inleiding
Er bestaan drie soorten luizen; de hoofd-, kleding- en schaamluizen. De medische term voor hoofdluis is Pediculosis humanus capitis. Hoofdluizen zijn ongevleugelde insecten die geelbruin tot grijs-wit van kleur zijn en zes poten met klauwtjes hebben waarmee ze zich vastgrijpen. Luizen hebben ongeveer de grootte van een sesamzaadje en kunnen niet vliegen of springen. Ze verplaatsen zich door te kruipen. Ze leven als parasiet op de behaarde hoofdhuid van mensen en kunnen dan ongeveer dertig dagen in leven blijven. Zonder gastheer kunnen luizen twee tot tien dagen overleven. Luizen komen niet voor bij huisdieren. Vrouwtjesluizen kunnen tot wel honderd eitjes leggen die aan haren blijven vastzitten. Deze eitjes worden neten genoemd, zijn geelwit van kleur en als bolletjes in de haren net boven de hoofdhuid te zien. Ze zijn, in tegenstelling tot roos, moeilijk los te krijgen.
Oorzaak
Besmetting met hoofdluizen komt wereldwijd en bij mensen van alle rassen op grote schaal voor en heeft niets te maken met gebrekkige hygiëne. Nauw contact tussen mensen is de belangrijkste manier waarop hoofdluis zich kan verspreiden. Het delen van kammen, handdoeken, borstels, liggen op een bed of kussen dat besmet is met luizen en het dragen van kleren, mutsen of haarbanden met luis erin zijn bekende verspreidingsroutes. Omdat luizen alleen maar kunnen kruipen van de ene plaats naar de andere, vindt besmetting plaats via direct haarcontact of wanneer bijvoorbeeld jassen vlak naast elkaar aan de kapstok hangen. Daarom hebben mensen binnen één gezin vaak samen hoofdluis.
Verschijnselen
Hoofdluizen voeden zich met bloed van de mens dat ze verkrijgen door beten in de huid. Kenmerkende verschijnselen zijn dan ook jeuk en huiduitslag die ontstaan als reactie op een dergelijke luizenbeet. Het komt ook voor dat er helemaal geen klachten zijn en dat iemand dus niet merkt dat hij of zij luizen heeft. Op die manier kunnen de luizen zich ongemerkt verspreiden.Diagnose
Neten kunnen worden opgemerkt door het haar regelmatig te bekijken, vooral vlakbij de haarwortel. Volwassen luizen zijn te vinden door het haar eerst te wassen met gewone shampoo en daarna een ruime hoeveelheid crèmespoeling aan te brengen en dit niet uit te spoelen. Kam vervolgens het haar goed door met een grove kam. Als de kam moeiteloos door het haar glijdt, ga dan verder met een fijne (plastic) luizenkam. Die is verkrijgbaar bij de apotheek of drogist. Zet de tanden van de kam steeds op de hoofdhuid, bij de haarwortels, en trek hem vervolgens met een lange haal helemaal door het haar. Doe dit boven een licht oppervlak, bijvoorbeeld een witte handdoek, zodat de luizen beter te zien zijn. Kijk na elke haal of er luizen in de kam of op de handdoek zitten en ga door totdat al het haar gekamd is. Spoel de crèmespoeling uit en kam het natte haar opnieuw op dezelfde manier. Als bovenstaande regelmatig gebeurt bij alle leden van het gezin, kunnen hoofdluizen in een vroeg stadium worden ontdekt en bestreden voordat ze zich verspreiden.Wanneer hoofdluis heerst, wordt er op de meeste scholen voorlichting gegeven aan de ouders hoe ze het haar van hun kinderen moeten nakijken om verdere verspreiding te voorkomen en hoe ze de hoofdluis moeten bestrijden. Het is belangrijk om school, sportclub, familie en buren in te lichten dat een kind hoofdluis heeft. Er kunnen dan maatregelen worden genomen en er kan worden voorkomen dat het kind niet steeds opnieuw luizen krijgt. Er is geen reden om het kind thuis te houden, wel is het verstandig om direct te beginnen met de behandeling.
Behandeling
De enige manier om hoofdluis honderd procent effectief te behandelen is door het hoofd helemaal kaal te scheren. Aangezien dat in de meeste gevallen niet wenselijk is, zijn er drie andere behandelmethoden om uit te kiezen.De eerste behandelmethode bestaat uit het haar gedurende twee weken dagelijks zorgvuldig kammen met een speciale netenkam. Dit is een fijne metalen kam met lange en nog fijnere tanden dan een luizenkam. Wanneer het haar nat wordt gemaakt en een crèmespoeling wordt aangebracht gaat het kammen makkelijker. Kam het haar zorgvuldig uit. Dit is een erg arbeidsintensief werkje en voor (kleine) kinderen soms moeilijk vol te houden. Wanneer zorgvuldig uitgevoerd is kammen even effectief als behandeling met een luizendodend middel. Het is bovendien de meest natuurlijke methode, zonder kans op bijwerkingen.
De tweede behandelmogelijkheid is een speciale lotion, shampoo of crèmespoeling met een luizendodend middel. In Nederland zijn malathion, permetrine en bioalletrine/piperonylbutoxide officieel geregistreerd voor de behandeling van hoofdluis. Deze middelen zijn bij de drogist en apotheek verkrijgbaar. Lees de bijsluiter goed en volg de gebruiksaanwijzing. Sommige middelen kunnen niet gebruikt worden bij baby’s jonger dan zes maanden en bij vrouwen die zwanger zijn, zwanger willen worden of borstvoeding geven. Daarnaast kunnen mensen met astma, hooikoorts of eczeem overgevoelig reageren op één van de werkzame stoffen in luizendodende middelen. Sommige van deze middelen moeten twaalf uur, bijvoorbeeld de hele nacht, op het haar inwerken, andere maar tien minuten. Droog het haar niet met een föhn, maar laat het aan de lucht drogen. Tijdens de behandeling met een luizendodend middel wordt het haar tevens dagelijks met een luizenkam behandeld. Een week later wordt het haar nogmaals behandeld om te voorkomen dat er luizen komen uit de eitjes die de eerste behandeling hebben overleefd. Het is het meest effectief om alle gezinsleden en klasgenoten die last hebben van hoofdluis tegelijkertijd te behandelen.
Als bovenstaande behandeling niet werkt, kan het zijn dat de luizen resistent zijn geworden tegen het gebruikte luizendodende middel en kan het beste een ander middel worden geprobeerd.
De derde manier van behandeling bestaat uit een aantal nieuwere middelen die dimeticon bevatten. Dit middel verstikt de luizen. Tegen dimeticon kan de hoofdluis niet resistent worden.
Algemeen geldt dat het ongeacht de behandeling altijd van belang is deze zorgvuldig uit te voeren en er lang genoeg mee door te gaan. Zorgvuldig kammen met een luizen- of netenkam maakt altijd onderdeel uit van de behandeling. Om verspreiding en herbesmetting tegen te gaan is het tevens belangrijk om besmette kleding, haarborstels, hoofdkussens en dergelijke, goed te reinigen om te voorkomen dat de luizen binnen de kortste keren weer terug zijn. Was jassen, kleding, verkleedkleren, beddengoed en knuffels op 60 graden. Stofzuig meubels, vloerbedekking en de auto zorgvuldig en gooi de stofzak daarna direct weg. Zaken die niet gewassen mogen worden kunnen om de luizen of eitjes te doden één week worden bewaard in een afgesloten plastic zak of 24 uur in een plastic zak in de diepvries.
Kook kammen na gebruik vijf minuten uit in water of ontsmet deze met alcohol (70%) of een luizenbestrijdingsmiddel.
Voorkomen
De beste manier om de verspreiding van hoofdluis en neten tegen te gaan is het haar van een kind regelmatig, ten minste eenmaal per week, te controleren zodat de luizen in een vroeg stadium worden ontdekt. Borstel het haar van het kind regelmatig en kam het daarna zorgvuldig uit. Luizen die beschadigd worden bij het kammen of borstelen kunnen namelijk geen eitjes meer leggen. Als één lid van het gezin hoofdluis heeft, wordt het hele gezin gecontroleerd en indien nodig behandeld.Andere maatregelen die de verspreiding van hoofdluis tegen kunnen gaan is geen gebruik maken van elkaars petten, dassen en andere kledingstukken en overvolle kapstokken te voorkomen. Kapstokhaken moeten bij voorkeur vijftien centimeter tussenruimte hebben en op scholen en clubs kan het helpen om de jassen in een plastic zak of hoes aan de kapstok te hangen
Hoofdluis is echter nooit helemaal te voorkomen. Veelvuldig wassen van het haar heeft hierop geen effect en ook het preventief behandelen met luizendodende middelen, terwijl er nog geen luizen zijn gevonden, wordt afgeraden.
Meer informatie
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschaphttp://nhg.artsennet.nl/uri/?uri=AMGATE_6059_104_TICH_R169724633715462
Informatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
www.rivm.nl/
Informatie van huidartsen
www.huidarts.com/
www.huidinfo.nl/hoofdluis.html
Bij het schrijven van dit artikel is ook gebruik gemaakt van voorlichtingsmateriaal van het RIVM.
| Bron: Medic Info | Copyright: Medic Info | Datum: 15/07/2010 |