Gewrichtsontsteking bij kinderen

Wat kunt u zelf doen?

Meer informatie

Inleiding

Artritis is een ontsteking van een of meer gewrichten. Een gewricht is het verbindende element tussen botten, zoals bijvoorbeeld de knie het boven- en onderbeen met elkaar verbindt. Het menselijk skelet telt veel verschillende gewrichten.
Artritis kan ook voorkomen bij kinderen. De verzamelnaam voor chronische gewrichtsontstekingen bij kinderen jonger dan zestien jaar is juveniele idiopathische artritis (JIA), ook wel jeugdreuma genoemd. De term die hier vroeger voor werd gebruikt is juveniele chronische artritis (JCA).

Oorzaak

De oorzaak van jeugdreuma is onbekend. Voor zover bekend spelen erfelijke factoren geen rol bij het ontstaan van jeugdreuma. Mogelijke is jeugdreuma een 'auto-immuunziekte'. Bij een auto-immuunziekte keren de afweercellen zich niet alleen tegen indringers van buiten, maar ook tegen delen van het eigen lichaam. De afweercellen richten zich in geval van jeugdreuma tegen de eigen gewrichten.

Verschijnselen

Door de gewrichtsontsteking is er warmte, roodheid, zwelling en stijfheid van het gewricht en het gebied eromheen. Belasten en bewegen is pijnlijk en ook in rust kan het gewricht pijn doen.Er zijn drie soorten jeugdreuma die het meest vaak voorkomen:

Oligoarticulaire juveniele idiopathische artritis
Bij deze vorm zijn maar enkele gewrichten van het lichaam aangetast, meestal de enkel of de knie. Deze aandoening komt meer voor bij meisjes dan bij jongens. Het verloop is meestal vrij mild en de aandoening is goed te behandelen. Er kunnen zich echter twee problemen voordoen:

De iris kan ontstoken raken. Regelmatige controle door een oogarts is erg belangrijk, omdat hierdoor blindheid kan ontstaan.
Door ongelijke beengroei kan de patiënt mank gaan lopen. Dit kan enigszins worden verholpen door het dragen van een schoenverhoging. Bij deze kinderen zal de groei dan ook zorgvuldig worden gecontroleerd.

Polyarticulaire juveniele idiopathische artritis
Bij deze vorm worden meerdere gewrichten van het lichaam aangetast. Het begint meestal met de knieën, enkels en polsen. Vaak zijn dan ook de gewrichten aan beide kanten aangedaan. Later kunnen ook andere gewrichten, zoals handen, heupen en ellebogen worden aangetast. Het is een progressieve ziekte die ertoe leidt dat kinderen een flink aantal activiteiten moeilijk kunnen uitvoeren.

Systemische juveniele idiopathische artritis (of ziekte van Still)
Deze aandoening komt voornamelijk voor bij jonge kinderen. De term systemisch betekent dat er algemene ziekteverschijnselen aanwezig zijn De kinderen hebben last van spierpijn, die wekenlang kan duren. De gewrichtsontsteking is er soms gelijktijdig met de eerste klachten, maar kan ook pas later optreden. Meestal zijn er veel gewrichten ontstoken. In actieve periodes van de ziekte heeft het kind hoge, piekende koorts, rode vlekjes op de huid en voelt het zich ziek. Ook kunnen bloedarmoede en gewichtsverlies optreden. Soms gaat deze aandoening vanzelf over zonder ooit terug te komen. Ze kan echter ook steeds erger worden en zelfs organen aantasten.

Diagnose

Het stellen van de diagnose jeugdreuma is niet makkelijk. Bloedonderzoek kan deel uitmaken van het onderzoek, maar kan jeugdreuma niet definitief aantonen. Op een röntgenfoto zijn beschadigingen van gewrichten wel te zien, maar in de beginfase komen die weinig voor bij jeugdreuma. Soms wordt wat gewrichtsvocht uit het gewricht gehaald met een dunne holle naald en onder de microscoop bekeken. Dit heet een punctie.
Het stellen van de diagnose is ook moeilijk omdat gewrichtsontstekingen zich bij allerlei (kinder)ziekten kunnen voordoen. Pas als een gewrichtsontsteking langer duurt dan drie maanden kan men van jeugdreuma spreken. Tot die tijd moet een kind allerlei onderzoeken ondergaan om andere ziekten uit te sluiten.

Behandeling

Als een gewricht dik, rood, warm en pijnlijk is, moet dit gewricht in het begin ontzien worden. Leg het gewricht zo mogelijk hoog en houd het koel met een natte omslag of ijs. Wikkel het ijs in een theedoek zodat de huid niet bevriest. Zodra de klachten minder hevig zijn, wordt het juist belangrijk het gewricht regelmatig te bewegen. Het voorkomt stijfheid en kan op den duur de pijn verminderen. Zware of langdurige belasting kan beter worden vermeden.Fysiotherapie kan ervoor zorgen dat het gewricht minder stijf of in ieder geval niet stijver wordt, onder andere door het opstellen van een oefenschema.
Als pijnstiller kan paracetamol worden gebruikt, bijvoorbeeld als bewegen of slapen slecht gaat door de pijn. Als de pijn steeds terugkomt kan het helpen de pijnstiller met een vaste regelmaat in te nemen. Neem maximaal vier keer per etmaal twee paracetamol. Als dit onvoldoende werkt kunnen ontstekingsremmende pijnstillers, ook wel NSAID’s genoemd, helpen. Voorbeelden hiervan zijn ibuprofen, diclofenac of naproxen. Deze middelen kunnen als bijwerking maagklachten geven. Daarnaast is het mogelijk om door middel van een injectie met pijnstillende of ontstekingsremmende middelen in het aangedane gewricht de klachten te verlichten.
Andere ontstekingsremmers zijn corticosteroïden. Deze kunnen in tabletvorm of met een naald in het gewricht worden toegediend. Het gebruik van deze middelen wordt zo lang mogelijk uitgesteld omdat ze de groei kunnen remmen.
Voor de ziekte van Still bestaan tot op heden bestaan nog geen specifieke geneesmiddelen. Met de juiste behandeling lukt het meestal om juveniele idiopathische artritis onder controle te houden. Na een paar jaar verdwijnt de aandoening meestal. Soms houdt een kind er echter beschadigde gewrichten aan over. Een vervangende gewrichtsprothese kan er dan voor zorgen dat goed bewegen weer mogelijk is. Gewoonlijk stelt de arts zo'n ingreep zo lang mogelijk uit, zodat de botten van het kind nog kunnen groeien.

Wat kunt u zelf doen?

Dagelijks bewegen en oefenen helpt om gewrichten zo goed mogelijk te blijven gebruiken. Geoefende spieren rondom het aangedane gewricht zorgen ervoor dat u meer kunt en minder pijn heeft.
Gebruik warme kompressen om de pijn te verlichten en koude kompressen als de ontsteking opvlamt en het gewricht rood en warm is.

Meer informatie

Aansluiting bij een patiëntenvereniging kan heel waardevol zijn. Voor informatie kunt u terecht bij het Reumafonds: www.reumafonds.nl

Bron: LSHTM

Datum: 10/03/2008