Bouw en functie van het traanapparaat

Inleiding

Traanklier

Traanpuntjes

Traankanaaltje

Traanzak en traanbuisjes

Traanfilm

Meer informatie

 

Inleiding

Het traanapparaat bestaat uit een aantal onderdelen die elk hun eigen functie hebben:

1. traanklier
2. traanpuntje
3. traankanaaltje
4. traanzak
5. traanbuisje
6. traanfilm.

Traanklier

Het traanvocht wordt grotendeels aangemaakt door de traanklier. Er is één hoofdtraanklier en verschillende bijkomstige traankliertjes. De hoofdtraanklier bevindt zich aan de bovenkant en buitenkant van het oog, binnenin de oogkas. Ze zorgt voor 95 procent van de waterige traanproductie, de bijkomstige kliertjes maken de overige 5 procent aan. Via kleine kanaaltjes in het slijmvlies bereikt het traanvocht het oppervlak van het oog (bindvlies en hoornvlies).

Traanpuntjes

Het traanvocht dat door de traanklier wordt geproduceerd wordt via de traanpuntjes uit de ogen afgevoerd. Om het traanvocht richting afvoersysteem voort te bewegen, is de functie van de oogkringspier zeer belangrijk. Bij elke knipperbeweging wordt deze kringspier aangespannen en worden de tranen richting binnenste ooghoek geduwd. In deze ooghoek bevinden zich aan de binnenzijde van de oogleden twee kleine openingen. Zo'n opening wordt een traanpuntje of punctum lacrimale genoemd. Er bevindt zich één traanpuntje in het onderste ooglid en één in het bovenste ooglid.

Traankanaaltje

In het boven- en onderooglid lopen twee zeer dunne traankanaaltjes waardoor traanvocht vanuit de traanpuntjes wordt afgevoerd naar de traanzak. Zo'n kanaaltje wordt een caniculus lacrimalis genoemd. Vooral het onderste kanaaltje is van belang voor de afvoer van de tranen.

Traanzak en traanbuisjes

De traanzak (saccus lacrimalis) bevindt zich in de binnenste ooghoek onder de huid. De traanzak vangt het traanvocht op dat door de traankanaaltjes is aangevoerd. Vanuit de traanzak loopt het traanvocht in de traanbuisjes.

De traanbuisjes verbinden de traanzak met de neusholte en vervoeren het traanvocht dus naar de neus. Niet voor niets ontstaat er een loopneus wanneer er veel tranen worden geproduceerd!

Traanfilm

Het traanvocht mengt zich met de substantie die klieren in de oogleden afscheiden en vormt een dunne laag over de oogbol. Deze laag wordt de traanfilm genoemd.
De traanfilm bestaat, van buiten naar binnen, uit drie verschillende lagen:

1. Een dun buitenste vetlaagje
   De vetten van deze laag worden geproduceerd door de kliertjes van Meiboom. Deze monden uit in de ooglidranden. Het vetlaagje zorgt ervoor dat het belangrijkste deel van de traanfilm, de waterige laag, niet onmiddellijk verdampt of niet zomaar wegstroomt over de oogleden wanneer we rechtop staan. Omdat de vettige laag glad is laat het de oogleden ook goed over het oog glijden bij het knipperen.
2. Een overvloedige middelste waterige laag
   De middelste waterige laag wordt gedurende de hele dag aangemaakt door de traanklieren; dit wordt de basale traansecretie genoemd. Daarnaast worden soms ook extra tranen in een soort reflex geproduceerd, bijvoorbeeld als het hoornvlies en het slijmvlies geprikkeld worden of onder invloed van emoties. De waterige laag bevat veel zuurstof, afkomstig van de omgevende lucht. Aangezien het hoornvlies geen bloedvaten bevat, is het van deze traanfilm afhankelijk voor zijn zuurstofaanvoer. In de waterige laag van de traanfilm zijn ook stoffen opgelost die bacteriën onschadelijk maken. Het traanvocht heeft ook een reinigende functie: zo worden onder meer vuiltjes en dode epitheelcellen die van het hoornvliesoppervlak afschilferen door deze waterige laag weggespoeld en afgevoerd naar de traanzak.
3. Een dun binnenste eiwitlaagje dat op het oogoppervlak zit
   Deze laag wordt aangemaakt door de vele slijmbekercellen die verspreid liggen in het slijmvlies van het oogbindvlies. De epitheelcellen die het oppervlak van het hoornvlies bekleden hebben een vettige celwand en stoten daarom water af. De eiwitlaag van de traanfilm bindt zowel op vet als op water en zorgt ervoor dat de waterige laag van de traanfilm niet afgestoten wordt van het hoornvliesoppervlak.

Meer informatie

Een filmpje van Medical Media over de werking van het oog
www.medicalmedia.nl

Bron: Eric Feron

Copyright: Medic Info

Datum: 10/01/2008

Disclaimer