Melanoom |
|
ADVERTENTIE
Inleiding
Een melanoom is een (kwaadaardig) kankergezwel, een vorm van huidkanker. Het ontstaat uit de pigmentcellen van het lichaam, meestal op de huid. Ongeveer 30 procent van de melanomen ontstaat in een reeds bestaande moedervlek.Melanoom komt bij mannen en vrouwen even vaak voor, ook bij tieners, maar zelden bij kinderen. Er is echter een onschuldige aandoening met vergelijkbare verschijnselen - Spitz naevus - die kan optreden in de jeugd. Als kinderen toch een melanoom krijgen, zijn de verschijnselen en de behandeling hetzelfde als bij volwassenen.
Risico's
Melanomen komen steeds vaker voor. Er zijn sterke aanwijzingen dat dit vooral komt doordat mensen zich meer blootstellen aan zonlicht. De tumor komt het meest voor bij blanken en in landen dichtbij de evenaar, en het minst bij mensen met een donkere huid.- Etnische afkomst en klimaat, maar ook een leefstijl waarbij men een zongebruinde huid mooi vindt, zijn dus factoren die het risico van melanoom kunnen beïnvloeden.
- Mensen met bepaalde huidaandoeningen zijn vatbaar voor melanomen. Namelijk aandoeningen als albinisme (hierbij zijn er helemaal geen cellen aanwezig die voor pigment zorgen) en Xeroderma pigmentosum (hierbij herstellen beschadigingen aan de huid niet goed).
Ontdekking
Ongeveer 30 procent van de melanomen ontstaat in een bestaande moedervlek. Daarom is het erg belangrijk om veranderingen in moedervlekken te controleren.De kenmerken die niet horen bij een moedervlek en wel bij een melanoom:
- snel groeiend, lijkt op een moedervlek;
- asymmetrische vorm van de plek;
- onregelmatige randen;
- kleurverandering;
- een diameter van meer dan 6mm;
- eventueel andere verschijnselen zoals bloeden, korstvorming, jeuk of roodheid.
Verschijnselen
Melanomen kunnen overal op het lichaam ontstaan.In zeldzame gevallen komen ze voor in het oog, in de hersenvliezen (de buitenste bekleding van de hersenen), onder vingernagels, op de palm van de hand, de voetzool en plaatsen waar slijmvlies overgaat in huid, zoals de anus en de mond.
- Melanomen hebben meestal de vorm van een zwart gekleurd gezwel, maar kunnen ook bruin, rood of blauwachtig zijn.
- De tumor is meestal duidelijk te voelen bij een diameter van meer dan 0.5 mm.
- De randen kunnen onregelmatig zijn en de algemene vorm is asymmetrisch.
- In de buurt van de hoofdtumor kunnen kleine zwarte gezwelletjes, satelliettumoren, voorkomen.
- Als de tumor zich uitbreidt van de plaats waar deze is ontstaan naar de dichtstbijzijnde lymfeklieren, kunnen er bovendien transit-uitzaaiingen, kleine zwarte afzettingen, verschijnen.
- Er is ook een ongepigmenteerde vorm van melanoom, het zogeheten amelanotisch melanoom. Dit kan een roze kleur hebben, maar bij nauwkeuriger onderzoek is enig zwart pigment te vinden aan de basis van het gezwel.
- Soms kan de tumor op de huid bloeden.
Verspreiding
Kwaadaardige melanomen verspreiden zich door plaatselijke groei, via de bloedbaan of via de lymfevaten.Via de bloedbaan kan de ziekte zich uitbreiden naar longen, lever, hersenen en andere plaatsen op de huid. In zeldzame gevallen ook naar de botten, de dunne darm, het hart en de borsten.
De uitzaaingen zijn vrijwel altijd zwart, maar kunnen ook kleurloos zijn door de afwezigheid van melanine, zelfs wanneer de eerste tumor sterk is gekleurd door pigment.
Diagnose
De diagnose melanoom kan worden gesteld door onderzoek van de verdachte plek.De hele verdachte plek wordt verwijderd, en het weefsel wordt opgestuurd voor microscopisch onderzoek.
Als de arts vermoedt dat de ziekte zich heeft uitgebreid naar de lymfeklieren, kan ook daarvan een stukje weefsel worden genomen voor microscopisch onderzoek.
Daarnaast kunnen röntgenfoto's, echoscopie en een CT-scan nodig zijn om de verspreiding van de ziekte te kunnen bepalen.
Behandeling
De tumor wordt volledig, samen met een gedeelte van de omringende normale huid, verwijderd.Bij een melanoom is er een groot risico van verspreiding over grotere afstanden, en kunnen de plaatselijke lymfeklieren worden aangetast, evenals de longen, de lever, de hersenen, andere plaatsen op de huid en, in zeldzame gevallen, de botten.
Als er uitzaaiingen zijn, kan de behandeling bestaan uit een operatieve verwijdering, gecombineerd met bestraling, immunotherapie (toediening van stoffen die het immuunsysteem van het lichaam versterken) en chemotherapie (medicijnen tegen kanker).
In sommige gevallen kan bij patiënten met geïsoleerde uitzaaiingen (metastatisch melanoom) chirurgische verwijdering afdoende zijn. Meestal wordt bij deze patiënten de behandeling gericht op het klein houden van de tumor en het verlichten van de verschijnselen.
Genezingskansen
Er zijn vele factoren die de genezingskansen beïnvloeden: onder andere de diepte of de dikte van de tumor, de snelheid waarmee deze groeit, en de vraag of er al uitzaaiingen zijn.Als de tumor uitgezaaid is naar andere organen, is de kans op genezing klein.
Bij een groot deel van de kwaadaardige melanomen is genezing mogelijk als de tumor tijdig wordt behandeld.
Het risico dat de aandoening terugkeert, neemt toe naarmate de tumor dieper is en er lymfeklieren bij betrokken zijn.
Meer informatie
Skin Cancer
www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001442.htm
Malignant melanoma
www.cancer.gov/cancer_information/cancer_type/melanoma
Coleman, D.J., Humzah, M.D. (2000), Plastic and reconstructive surgery, skin lesions, in Bailey and Love's short practice of surgery, eds R.C.G. Russell, N.S. Williams, and C.J.K. Bulstrode, 23rd ed, Arnold, London.
Paige, D. and Leigh, I.M. 1999, 'Dermatology', in Clinical Medicine, eds P. Kumar and M. Clark, Harcourt Publishers Limited, Edinburgh, London.
| Bron: LSHTM | Copyright: Medic Info | Datum: 28/04/2003 |