Gezond leven
 
Levensfase
 
Medisch
 
Spreekuur
 
SlapenReizenVoedingMentaal fitBewegen en gezondheidAlternatieve geneeswijzenArbeid en gezondheidGezond gebitRoken, alcohol en drugsZwangerschapBaby'sKinderenJongerenVrouwenMannenSeniorenChronische ziektesHart - en vaatziektesMedische encyclopediePsychische AandoeningenGeneesmiddelenatlasBorstkankerAfasieArtroseAstmaDementieDepressieDiabetesHoge bloeddrukHoofdpijnIncontinentieLeven met een chronische ziekteMantelzorgRugpijnSporten met een beperkingVoedselallergieVraag het de deskundigeGa ik hiermee naar de dokter?Symptomen ScanHet virtuele consultatiebureau
 

Bloeddruk

Tell a friendPagina afdrukken
 

Bij veel mensen wordt regelmatig de bloeddruk gemeten. De Italiaan Riva-Rocci ontwikkelde eind negentiende eeuw al een bloeddrukmeter. Maar wat is de bloeddruk eigenlijk? En waarom wordt het zo vaak gemeten?

Wat is de bloeddruk ?

Het hart pompt bloed rond door de bloedvaten van het lichaam door zich afwisselend samen te trekken en te ontspannen. Hierdoor ontstaat druk in de bloedvaten: de bloeddruk. De bloeddruk wordt uitgedrukt als verhouding tussen de bovendruk en de onderdruk. De medische term voor bloeddruk is tensie. Ook wordt nog wel eens de afkorting RR gebruikt. Dit verwijst naar meneer Riva-Rocci.

Bovendruk en onderdruk

De bovendruk (systolische bloeddruk) is de bloeddruk die wordt gemeten als het hart zich heeft samengetrokken. De druk in de vaten is dan het hoogst. De onderdruk (diastolische bloeddruk) wordt gemeten als het hart ontspannen is. De druk in de vaten is dan het laagst. De bloeddruk wordt genoteerd als 120/80 (honderdtwintig over tachtig), waarbij 120 de bovendruk en 80 de onderdruk is. De eenheid waarin de bloeddruk doorgaans wordt weergegeven is millimeter kwikdruk (mm Hg).

Normale bloeddruk

Normaal is de bovendruk lager dan 140 mm Hg en de onderdruk lager dan 90 mm Hg. De bloeddruk verandert voortdurend gedurende de dag. Het wordt onder meer beïnvloed door emoties, inspanning en lichaamshouding. Bij sommige mensen stijgt de bloeddruk zelfs omdat de dokter deze meet. Dit wordt het ‘wittejasseneffect’ genoemd. Daarnaast hangt de hoogte ook af van de manier waarop en de meter waarmee deze gemeten wordt.

Wanneer is de bloeddruk te hoog?

De bloeddruk kan te hoog zijn. Dit wordt hypertensie genoemd. Tegenwoordig wordt vooral gekeken naar de hoogte van de bovendruk. Als deze boven de 140 mm Hg is, is de bloeddruk te hoog. Voor mensen die ouder zijn dan 80 jaar ligt de grens op 160 mm Hg. Het gaat hierbij niet over één waarde. Omdat de bloeddruk de hele dag wisselt, moet de bloeddruk meerdere keren gemeten worden.
Een hoge bloeddruk is meestal geen ziekte en geeft doorgaans ook geen klachten. Maar een langdurige hoge bloeddruk is wel een risicofactor op het ontstaan van hart- en vaatziekten . Hoe lager de bloeddruk, hoe kleiner het risico.

Wanneer is de bloeddruk te laag?

De bloeddruk kan ook te laag zijn. Veel mensen hebben een lage bloeddruk zonder enige klacht. Dit is dan ook geen reden om medisch in te grijpen. Sterker nog: een lage bloeddruk is gunstig als het gaat om het voorkomen van hart- en vaatziekten. Pas als de bovendruk lager is dan 90/60 èn er klachten zijn (zoals duizeligheid of neiging tot flauwvallen) is er sprake van van een te lage bloeddruk. De medische term hiervoor is hypotensie . Soms daalt de bloeddruk heel plots, bijvoorbeeld door uitdroging, bloedverlies of bloedvergiftiging. Dan is er natuurlijk sprake van een ernstige situatie, waarbij snel ingrijpen nodig is.

Hoe wordt de bloeddruk gemeten?

De bloeddruk wordt gemeten met een bloeddrukmeter. De manchet wordt om de bovenarm vastgemaakt. Met een knijpballonnetje wordt deze manchet opgeblazen en vervolgens langzaam leeggelaten. De arts of verpleegkundige legt een stethoscoop op de slagader in de elleboogholte. Tegelijkertijd kijkt hij naar de meter. Door het leeglaten van de manchet, hoort de behandelaar op een gegeven moment het hart kloppen. De waarde op de meter komt overeen met de bovendruk. Op het moment dat de geluiden weer verdwijnen, leest de arts de onderdruk af. Tegenwoordig wordt de bloeddruk ook vaak met automatische meters gemeten.

Thuis meten van de bloeddruk

De bloeddruk kan ook thuis met automatische meters gemeten worden. Hierbij wordt het manchet om de arm of pols gedaan en is geen stethoscoop nodig. Zo kan iemand zelf de bloeddruk op meerdere momenten meten en een overzicht maken voor zijn behandelaar. Dit voorkomet ook het witte-jas-effect.

24 uurs-bloeddrukmeting

Om betrouwbaarder vast te stellen of iemand een te hoge bloeddruk heeft, wordt vaak een 24 uurs-bloeddrukmeting (ambulante meting) gedaan. De bloeddruk wordt dan dag en nacht gemeten, zodat de arts kan zien hoe de bloeddruk varieert. Ook hiermee wordt het witte-jas-effect op de bloeddruk voorkomen.
De manchet wordt aangebracht om de arm. Deze is verbonden is met een meter die de onderzochte persoon aan zijn riem kan dragen. Overdag wordt om het kwartier de manchet opgeblazen en de bloeddruk gemeten. ’s Nachts meestal om het half uur. Uit de metingen kan een gemiddelde worden berekend. Ook kan de arts verschillen zien in de bloeddruk.

Bloeddruk meten rechtstreeks in het bloedvat

De meest betrouwbare manier om de bloeddruk te meten is om dit rechtstreeks in de slagader te doen. Dit wordt een arteriële bloeddrukmeting genoemd. Dit wordt alleen gedaan als een continue en betrouwbare meting nodig is, bijvoorbeeld bij mensen die op de Intensive Care liggen. Er wordt een meter ingebracht, meestal in de polsslagader. Op een scherm kan de verpleegkundige of arts continu de waarden van de bloeddruk aflezen.

Wanneer thuis de bloeddruk meten?

Gezonde mensen hoeven de bloeddruk niet te meten. Maar het kan wel zin volzijn bij mensen die meer risicofactoren voor een hart- en vaatziekte hebben, zoals een hoog cholesterolgehalte of roken. Ook als iemand behandeld wordt voor een hoge bloeddruk of een hart- en vaatziekte heeft gehad kan hij thuis de bloeddruk meten. Soms vraagt de huisarts om de bloeddruk thuis te meten, bijvoorbeeld als deze erg wisselt op de praktijk.

Welke bloeddrukmeter is het best?

Er zijn veel bloeddrukmeters te koop. Dee Hartstichting adviseert een bloeddrukmeter te gebruiken waarbij de manchet om de bovenarm wordt gedaan. Op de website (Engelstalig) staat een overzicht van goedgekeurde meters.

Hoe hou je de bloeddruk goed?

Voor een normale bloeddruk is een gezond gewicht van belang. Probeer bij overgewicht af te vallen. Ook voldoende lichaamsbeweging (minimaal een half uur per dag) heeft een gunstig effect op de bloeddruk. Gebruik niet te veel zout in het eten.
Daarnaast is het belangrijk om andere risicofactoren van hart- en vaatziekten aan te pakken, zoals stoppen met roken en zorgen voor voldoende ontspanning.

Meer informatie

Informatie van de Hartstichting over hoge bloeddruk
www.hartstichting.nl/

Informatie van het Nederlands Huisartsengenootschap over Bloeddruk thuis meten
http://thuisarts.nl/hoge-bloeddruk/

Bron: Medicinfo Copyright: Medicinfo Datum: 18/04/2013Disclaimer