Gezond leven
 
Levensfase
 
Medisch
 
Spreekuur
 
SlapenReizenVoedingMentaal fitBewegen en gezondheidAlternatieve geneeswijzenArbeid en gezondheidGezond gebitRoken, alcohol en drugsZwangerschapBaby'sKinderenJongerenVrouwenMannenSeniorenChronische ziektesHart - en vaatziektesMedische encyclopediePsychische AandoeningenGeneesmiddelenatlasBorstkankerAfasieArtroseAstmaDementieDepressieDiabetesHoge bloeddrukHoofdpijnIncontinentieLeven met een chronische ziekteMantelzorgRugpijnSporten met een beperkingVoedselallergieVraag het de deskundigeGa ik hiermee naar de dokter?Symptomen ScanHet virtuele consultatiebureau
 

Builenpest

Tell a friendPagina afdrukken
 

Inleiding

Builenpest is het meest voorkomende type pest. De ziekte wordt gekenmerkt door ontstoken en gezwollen lymfeklieren. Pest wordt veroorzaakt door de bacterie Yersinia pestis. Deze ziekteverwekker komt voor bij knaagdieren en hun vlooien in delen van Azië, Afrika, Noord-, Midden- en Zuid-Amerika en een klein, geïsoleerd gebied in het uiterste zuidoosten van Europa, in de buurt van de Kaspische Zee. De infectie verspreidt zich vooral in streken met gebrekkig sanitair en slechte afvalverwerking, waar knaagdieren als ratten juist goed gedijen.

Oorzaak

Mensen worden besmet door de beet van een geïnfecteerde vlo of door rechtstreeks in aanraking te komen met het weefsel van een geïnfecteerd dier. Trekkers, kampeerders en jagers lopen het risico besmet te worden door in het wild levende gastdieren. Zo kan de infectie worden overgebracht door kadavers van wilde dieren te villen of zelfs alleen aan te raken. Huisdieren als honden en katten kunnen door Yersinia pestis worden geïnfecteerd, maar brengen de ziekte gewoonlijk niet rechtstreeks over op mensen. Wel kunnen huisdieren geïnfecteerde vlooien van een gebied waar deze veel op ratten voorkomen, overbrengen naar huizen waar mensen wonen. Als de pestbacteriën zich eenmaal in het menselijk lichaam bevinden, worden ze meegevoerd naar de lymfeklieren, waar ze een hevige ontsteking teweegbrengen. Fagocyten, die het lichaam verdedigen tegen ontstekingen, nemen een deel van de bacteriën in zich op (zonder ze te vernietigen) en voeren ze mee door de bloedbaan naar verschillende delen van het lichaam, waardoor de infectie wordt verspreid.

Verschijnselen

De verschijnselen van builenpest openbaren zich twee tot acht dagen na een infectie met Yersinia pestis. Hierbij is onder meer sprake van plotseling opkomende koorts gepaard gaande met hoofd-, gewrichts- en spierpijn, rillingen en zwakte. Binnen vierentwintig uur krijgen mensen pijn in één of meer lymfeklieren in de buurt van de vlooienbeet. Meestal bijten vlooien in de benen, waardoor de lymfeklieren in de lies gewoonlijk gezwollen en ontstoken raken, maar ook de lymfeklieren in de oksels en de hals kunnen aangedaan zijn. Naarmate de zwelling toeneemt, wordt ook de pijn steeds erger. Deze pijn kan zo hevig worden dat de patiënt bang is ook maar de geringste beweging te maken. Het weefsel rond de gezwollen lymfeklier raakt ook ontstoken, kleurt rood en wordt warm en gevoelig. Ook nadat met de behandeling is begonnen, blijven de zwellingen gedurende een week of langer groot en pijnlijk. Zonder behandeling gaat de toestand van patiënten snel achteruit en kunnen levensbedreigende complicaties optreden.

Diagnose

De diagnose van builenpest wordt in eerste instantie gesteld op grond van het klachtenverloop en een lichamelijk onderzoek. Onder de microscoop kan de ziekteverwekkende bacterie in het bloed en het vocht uit de klieren worden geïdentificeerd. Ter ondersteuning van de diagnose kunnen het bloed en dat vocht ook op kweek worden gezet. Verder kan serologisch onderzoek helpen de diagnose van builenpest te bevestigen door opsporing van de specifieke antistoffen die het lichaam aanmaakt om zich te verdedigen tegen infectie met de pestbacterie.

Behandeling

Als in een vroeg stadium met de behandeling van builenpest wordt begonnen, zijn de resultaten bevredigend. Verlichting van de meeste symptomen treedt al binnen twee tot vijf dagen in. Antibiotica zijn noodzakelijke middelen ter behandeling van builenpest. Ze kunnen oraal (via de mond) worden ingenomen of – in ernstige gevallen – rechtstreeks in de bloedbaan worden geïnjecteerd. Medicatie om de koorts te drukken en de pijn te verlichten en zorgen dat patiënten voldoende drinken, zijn ook belangrijk bij de behandeling van builenpest.

Preventie

Infectie met Yersinia pestis kan worden vermeden door weg te blijven uit gebieden waar veel ratten voorkomen en zich te beschermen tegen vlooienbeten. Tot de maatregelen die kunnen helpen tegen infectie in gebieden met een hoog risico of bij het omgaan met dode dieren behoren zowel het dragen van handschoenen en kleding die het lichaam goed bedekt als het gebruik van insectenwerende middelen en insectenverdelgers. Om te voorkomen dat knaagdieren dicht in de buurt van menselijke bewoning gaan nestelen, dient strikte hygiëne in acht te worden genomen en moeten eventuele nesten worden vernietigd. Legers en gangen moeten worden behandeld. Huisdieren moeten vrij van vlooien worden gehouden. Mensen bij wie builenpest is vastgesteld, moeten een aantal dagen worden geïsoleerd, te rekenen vanaf de eerste toediening van antibiotica. Er bestaat geen werkzaam vaccin tegen pest.

Complicaties

Als bij builenpest niet snel medisch wordt ingegrepen, verspreidt de infectie zich via de bloedbaan, met als gevolg septische pest. Bij deze ernstige complicatie gaat het bloed in de vaten klonteren, treden bloedingen op in verschillende delen van het lichaam, daalt de bloeddruk waardoor de bloedtoevoer naar de belangrijkste organen afneemt en deze niet meer goed functioneren. Andere complicaties van builenpest zijn onder meer longontsteking en hersenvliesontsteking. Pest kan worden gebruikt bij bioterrorisme en biologische oorlogvoering. Daarom moet elk geval van pest onmiddellijk ter kennis van de plaatselijke geneeskundige dienst worden gebracht.

Meer informatie

Algemene informatie over builenpest
nl.wikipedia.org/wiki/Builenpest

Informatie over hanta
www.rug.nl

Bron: LSHTM Copyright: Medicinfo Datum: 01/09/2009