Microscopisch onderzoek bij bacteriën

Inleiding

Bacteriële microscopie is een onderzoek waarbij een microscoop wordt gebruikt om bacteriën te bestuderen. Een microscoop is een instrument waarmee het mogelijk is uiterst kleine organismen (micro-organismen) en deeltjes te zien die niet waarneembaar zijn met het blote oog. De monsters die worden onderzocht, kunnen van verschillende delen van het lichaam afkomstig zijn. Naast weefsel- en bloedmonsters kunnen ook monsters van pus, ontlasting en urine worden onderzocht.

Indicatie

Aan de hand van microscopisch onderzoek kunnen bacteriën in monsters worden bestudeerd en geïdentificeerd. Dit is van belang om bij een infectie te kunnen bepalen welk organisme de infectie veroorzaakt, om zo ook adequate therapie te kunnen geven.

Dit microscopisch onderzoek kan als ‘sneldiagnostiek’ worden gebruikt. Dat wil zeggen dat de bacteriën direct uit het patiëntenmateriaal wordt opgespoord. Deze directe techniek kent wel beperkingen in de gevoeligheid. Een andere optie is om eerst een monster te kweken en vervolgens microscopisch onderzoek te doen.

Onderzoek

Voor bacteriële microscopie wordt een monster genomen uit het geïnfecteerde gebied. Dit moet voorzichtig gebeuren, want het mag niet in aanraking komen met bacteriën die niets te maken hebben met de infectie. Een uitstrijkje uit het geïnfecteerde gebied kan bijvoorbeeld worden verkregen met behulp van wattenstaafjes, bij infecties van de luchtwegen wordt opgehoest sputum opgevangen en monsters van pus en bloed worden met een steriele spuit opgezogen.

Het verkregen monster wordt vervolgens in een gelijkmatig dun laagje op een objectglaasje (een rechthoekig stukje glas) uitgesmeerd. Op een dergelijk uitstrijkje worden chemische kleurstoffen aangebracht. Hierdoor gaan de bacteriën tegen de achtergrond afsteken en zijn ze te identificeren. Veel gebruikte kleurstoffen zijn methyleenblauw, jodium, Gramkleuring en zuurvaste kleurstoffen. Daarnaast kunnen zogenaamde fluorescerende kleurstoffen worden gebruikt om bacteriën op te sporen in monsters waarin micro-organismen moeilijk zijn te onderscheiden. De bacteriën nemen de fluorescerende kleurstof op en lichten dan als heldere vlekjes op en kunnen dan onder zogeheten fluorescentiemicroscopen worden bekeken.

Er bestaan verschillende typen microscopen, zoals lichtmicroscopen, fasecontrastmicroscopen, donkerveldmicroscopen en elektronenmicroscopen. De bacteriën worden geïdentificeerd op grond van hun vorm en het kleuringspatroon.

Resultaat

Bacteriële microscopie helpt de infectieverwekkende bacterie op te sporen, wat van belang is voor het stellen van de juiste diagnose. Toch kan het soms moeilijk zijn met zekerheid aan te geven welke bacterie precies de ziekteverwekker is, aangezien de monsters ondanks alle voorzorgsmaatregelen in aanraking kunnen zijn gekomen met andere bacteriën.

Deze tak van wetenschap is ook van belang voor het bestuderen van de verschillende typen bacteriën en hun structuur. Hoe meer kennis, hoe meer ontwikkelingen zoals vaccins en antibiotica.

Meer informatie

(Engels) Rice University, (2000), Light Microscopy (USA)
www.ruf.rice.edu

Chaplin, K.C. and Murray, P.R. (2003), Principles of Stains and Media, in: Murray, P.R. (ed.), Manual of Clinical Microbiology, 8th edn., vol.1, ASM Press, Washington DC.

Thomson Jr, R.B. and Miller, M.J. (2003), Specimen collection, Transport and Processing: Bacteriology, in: Murray, P.R. (ed.), Manual of Clinical Microbiology, 8th edn., vol.1, ASM Press, Washington DC.

Bron: LSHTM

Datum: 24/08/2009