Gewrichtsaandoeningen

Wat kunt u zelf doen?

Meer informatie

Inleiding

Een gewricht is het punt waar twee botten met elkaar verbonden zijn. Gewrichten zorgen ervoor dat soepele bewegingen mogelijk zijn. De gewrichten worden door gewrichtsbanden en omliggende spieren versterkt. Er zijn verschillende soorten gewrichten in het lichaam. De botten in een gewricht zijn bedekt met kraakbeen en in het gewricht bevindt zicht vloeistof, deze structuren zorgen ervoor dat het gewricht gesmeerd en soepel blijft.
Het meest voorkomende type gewrichtsaandoening is artritis. Ook reumatische aandoeningen tasten vaak gewrichten aan, de bekendste hiervan is reumatoïde artritis. Andere veel voorkomende gewrichtsaandoeningen zijn artrose en jicht. Bij kinderen kan jeugdreuma klachten van de gewrichten geven.

Oorzaken

Artritis is een ontsteking van een gewricht. Artritis kan vele oorzaken hebben, zoals een infectie. Soms is het een auto-immuunziekte, dit betekent dat de afweerstoffen het eigen lichaam aanvallen. Dit is bijvoorbeeld het geval in geval van reumatoïde artritis.
Artrose treedt over het algemeen op hogere leeftijd op en is het gevolg van de normale slijtage van het kraakbeen in een gewricht.
In geval van jicht is sprake van de afzetting van urinezuurkristallen in het gewricht.

Verschijnselen

Bij gewrichtsaandoeningen is het aangedane gewricht en het gebied daaromheen warm, rood, stijf en opgezet. Belasten en bewegen is pijnlijk en ook in rust kan het gewricht pijn doen. Tevens kan algehele moeheid optreden. De aandoening kan afhankelijk van de oorzaak op heel verschillende manieren verlopen. Soms blijven de klachten beperkt tot één gewricht, in andere gevallen worden verscheidene gewrichten tegelijk aangetast. Teven kunnen de klachten zich plotseling of juist heel geleidelijk openbaren. Perioden van klachten en gezondheid kunnen elkaar afwisselen. In hoeverre iemand met gewrichtsklachten kan blijven functioneren, hangt af van het gewricht dat is aangetast, de ernst van de aandoening en hoe lang de klachten al bestaan.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van het verhaal van de patiënt, de verschijnselen en onderzoek van het aangedane gewricht. Ook kan bloedonderzoek worden gedaan. Daarnaast kan vocht uit het gewricht worden gehaald om te onderzoeken of met een kleine camera in het gewricht worden gekeken. Röntgenfoto's en andere beeldtechnieken kunnen worden ingezet om te bepalen hoe ernstig het gewricht beschadigd is.

Behandeling

De behandeling van de gewrichtsaandoening is afhankelijk van de diagnose die gesteld wordt.
Als een gewricht dik, rood, warm en pijnlijk is, moet dit gewricht in het begin ontzien worden. Leg het gewricht zo mogelijk hoog of spalk het en houd het koel met een natte omslag of ijs. Wikkel het ijs in een theedoek zodat de huid niet bevriest. Zodra de klachten minder hevig zijn, wordt het juist belangrijk het gewricht regelmatig te bewegen. Het voorkomt stijfheid en kan op den duur de pijn verminderen. Zware of langdurige belasting kan beter worden vermeden.
Fysiotherapie kan ervoor zorgen dat het gewricht minder stijf of in ieder geval niet stijver wordt, onder andere door het opstellen van een oefenschema.
Als pijnstiller kan paracetamol worden gebruikt, bijvoorbeeld als bewegen of slapen slecht gaat door de pijn. Als de pijn steeds terugkomt kan het helpen de pijnstiller met een vaste regelmaat in te nemen. Neem maximaal vier keer per etmaal twee paracetamol. Als dit onvoldoende werkt kunnen ontstekingsremmende pijnstillers, ook wel NSAID’s genoemd, helpen. Voorbeelden hiervan zijn ibuprofen, diclofenac of naproxen. Deze middelen kunnen als bijwerking maagklachten geven. Daarnaast is het mogelijk om door middel van een injectie met pijnstillende of ontstekingsremmende middelen in het aangedane gewricht de klachten te verlichten.

Andere ontstekingsremmers zijn corticosteroïden. Deze kunnen in tabletvorm of met een naald in het gewricht worden toegediend. Tevens worden soms injecties met goud in het aangedane gewricht gegeven. Tenslotte zijn er ook andere medicijnen die kunnen worden voorgeschreven om de ontsteking af te remmen, de bekendste is methotrexaat.

Wat kunt u zelf doen?

Dagelijks bewegen en oefenen helpt om gewrichten zo goed mogelijk te blijven gebruiken. Geoefende spieren rondom het aangedane gewricht zorgen ervoor dat u meer kunt en minder pijn heeft.
Gebruik warme kompressen om de pijn te verlichten en koude kompressen als de ontsteking opvlamt en het gewricht rood en warm is.
De meeste gewrichtsklachten gaan vanzelf over. Neem contact met de huisarts op als de klachten na zes weken niet over zijn of als een gewricht herhaaldelijk dik, rood of warm wordt.

Meer informatie

nhg.artsennet.nl
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap

www.reumabond.nl
Informatie van de Reumapatiëntenbond

www.nlm.nih.gov
(Engels) Informatie van de National Library of Medicine (USA)

Haslett, C., Chilvers, E.R., Hunter, J.A. & Boon N (1999)(eds), Davidson's Principles and Practices Of Medicine, 18th ed, Churchill Livingstone, Edinburgh.

Kumar, P. & Clark, M (1999)(eds). Clinical Medicine, 4th Ed, Harcourt Publishers, London.

Adams & Hamblen (1996). Outline of Orthopaedics, 12th Edition, Churchill Livingstone, London.

Bron: LSHTM

Datum: 07/03/2008