Stressfractuur |
|
Wat is een stressfractuur?
Een stressfractuur, ook wel vermoeidheidsbreuk genoemd, ontstaat door repeterende hoge belasting. De helft van de stressfracturen door sport komen voor in het scheenbeen, daarnaast zijn de voet en de heup gevoelig voor stressfracturen.De oorzaak van de klachten ligt in kleine fracturen (haarscheurtjes) van het botweefsel. Later in het proces kan dit leiden tot een echte fractuur. Bij broze botten, bijvoorbeeld bij botontkalking (osteoporose), treden deze processen eerder op. Door de kleine scheuren zijn stressfracturen moeilijk te zien op een röntgenfoto. Pas wanneer de breuk herstelt, is aan de nieuwe botvorming te zien dat er een breuk aanwezig is. Dit maakt de diagnose van deze aandoening vaak lastig.
Waar heb ik last van?
Bij een stressfractuur wordt eerst een dragelijke, vage pijn gevoeld die geleidelijk ontstaan is en vooral voorkomt bij aanvang van de training. Hierdoor lopen sporters soms al een tijd rond met deze klachten voordat een stressfractuur wordt vastgesteld. In het tweede stadium wordt de pijn scherper en erger tijdens de training, waardoor deze gestaakt moet worden. In het derde stadium is er ook in rust pijn en in sommige gevallen is er op de plaats van de pijn een zwelling waar te nemen.
De pijnklachten kunnen op verschillende plaatsen tot uiting komen, in het scheenbeen is dit aan de binnenzijde, in de voet in de voorvoet en bij de heup in de lies.
Wat kan deze klachten veroorzaken?
Meestal is een combinatie van interne en externe factoren verantwoordelijk voor het ontstaan van stressfracturen. De overeenkomst tussen deze factoren is dat het bot te weinig hersteltijd krijgt bij herhaalde belasting.Mogelijke interne risicofactoren zijn de volgende:
- vormafwijkingen van de voet: een hallux valgus, teenstandafwijkingen of afwijkingen in het lengte-breedtegewelf.
- een verlaagde spierkracht en flexibiliteit van verschillende spieren, waardoor deze minder krachten kunnen opvangen.
- een verlaagde botdichtheid; dit kan het geval zijn bij osteoporose, bij (duur)atletes bij wie de menstruatie al langere tijd uitblijft en/of bij strenge diëten.
- leeftijd. Ouderen hebben meer kans op osteoporose en daardoor een grotere kans op het oplopen van een stressfractuur.
Externe factoren zijn omgevingsfactoren, zoals ondergrond, weersomstandigheden, training en sportuitrusting.
Training
Een plotselinge, grote verhoging van de trainingsintensiteit of -omvang vormt een risico. Ook bepaalde trainingsvormen zoals springen en heuveltrainingen zijn berucht.
Sportuitrusting
Het schoeisel is een mogelijke oorzaak bij deze blessure. Schoenen moeten geschikt zijn voor uw voeten, daarnaast is het belangrijk dat er niet te lang op oude schoenen wordt doorgelopen. Voor sportschoenen geldt dat deze maximaal 2 jaar hun specifieke kwaliteiten behouden, dit is wel bij minimaal gebruik (1 uur per week). Bij intensief gebruik (10 uur per week) gaan sportschoenen ongeveer drie maanden mee.
Omgeving
Heuvels zijn berucht, met name de heuvel af lopen, maar ook een harde ondergrond zoals asfalt of beton, vaak in combinatie met slecht schoeisel, wordt als een risico beschouwd.
Wat kan ik zelf doen als deze blessure ontstaan is?
Een stressfractuur is een zeer serieuze blessure waarbij rust absoluut noodzakelijk is voor een goed herstel. Reageer daarom alert op pijnklachten tijdens de warming-up. Deze zijn niet normaal en kunnen wijzen op een beginnende blessure.Doortrainen of rust nemen?
Bij de beschreven klachten is het verstandig direct de training te staken en rust te nemen. Als de klachten daadwerkelijk veroorzaakt worden door een stressfractuur kan doortrainen tot pseudoartrose leiden. Mocht het geen stressfractuur zijn dan kan rust nemen in elk geval geen kwaad.
Alternatieve training
Er zijn verschillende andere trainingsvormen te bedenken, zoals fietsen, zwemmen en cardiofitness. Activiteiten waarbij uw voeten het gewicht moeten dragen kunnen een te hoge belasting vormen en zijn dus niet geschikt. Alternatieve trainingen zijn alleen geschikt als deze zonder klachten gedaan kunnen worden, anders geldt ook hier dat rust noodzakelijk is.
Geschikte oefeningen
Bij het herstel van deze blessure zijn er geen geschikte oefeningen beschikbaar.
Koelen
Koelen heeft alleen een pijnstillend effect bij een overbelastingsblessure als deze. U kunt de pijnlijke plek met een ijsblokje masseren of een ‘coldpack’ tegen de pijnlijke plek te houden. Doe dit maximaal tien minuten per keer. Om te zorgen dat er geen bevriezing van de huid optreedt, legt u een doek tussen het ‘coldpack’ en de huid.
Hulpmiddelen
U kunt overwegen inlegzooltjes voor in uw schoenen te kopen om de voeten beter te ondersteunen. Deze kunt u laten aanmeten door een orthopedisch schoenmaker.
Professionele behandeling
Wanneer u veel last heeft van uw blessure of rust na 2 tot 4 weken nog steeds geen effect heeft is het verstandig deskundig advies in te winnen. In sommige gevallen is het noodzakelijk een gipsverband of tape te laten aanleggen. U kunt hiervoor terecht bij de huisarts, een Sportmedisch Adviescentrum (SMA) of een (sport)fysiotherapeut.Hoe kan ik deze klachten voorkomen?
De volgende preventietips kunnen de kans op het ontstaan van een stressfractuur verminderen.Training
Begin altijd met een goede warming-up. Beweeg vijf tot tien minuten op een rustige intensiteit waar je wel warm van wordt, gevolgd door verschillende losmaakoefeningen van de spieren. Een voorbeeld van een losmaakoefening is met de voet rondjes of andere figuren in de lucht draaien of met de hak rondjes draaien terwijl de tenen op de grond blijven staan. Doe deze oefeningen ongeveer 15 seconden per keer en herhaal dit twee- tot driemaal, draai rustige, gecontroleerde figuren. Hierna kan het bewegen kort worden herhaald op een hogere tot maximale intensiteit.
Zorg ook voor een goede trainingsopbouw. Voer de intensiteit en de omvang van de trainingen geleidelijk op. Bouw na een blessure of ziekte de training weer zeer geleidelijk op tot het oude niveau.
Beëindig de training altijd met een cooling-down. Deze kan bestaan uit enkele minuten rustig bewegen en het uitvoeren van de eerder beschreven oefeningen.
Spierversterkende oefeningen zijn aan te raden om verschillende blessures te voorkomen. Hierbij verdient elke spiergroep de aandacht.
Sportuitrusting
Draag goed passende sportschoenen met een schokdempende zool, een stevige hielsteun en een hoge soepele hielrand. Als er sprake is van (lichte) voetafwijkingen, bijvoorbeeld knikplatvoeten, is het raadzaam om daar rekening mee te houden bij de aanschaf van nieuwe sportschoenen. Een goede sportspeciaalzaak kan u over de aanschaf van de juiste sportschoenen adviseren. Soms is het noodzakelijk om bij voetafwijkingen of een beenlengteverschil een speciale aanpassing in of onder de sportschoen te laten maken. Dit kan het beste door een orthopedisch schoenmaker worden gedaan.
Omgeving
Train zoveel mogelijk op een zachte, maar wel effen ondergrond (bos, gras). Wanneer u klachtenvrij bent, varieer dan de ondergrond zoveel mogelijk tijdens de training. Deze variatie zorgt ervoor dat spieren en pezen zich goed ontwikkelen en zich beter kunnen aanpassen aan de omstandigheden.
Lichaamsgewicht
Sporters met een (te) hoog lichaamsgewicht, lopen een grotere kans op voetklachten. Bij overgewicht helpt afvallen mee om overbelasting te voorkomen.
Meer informatie
Informatie over vermoeidheidsfracturen van de KNAUwww.atletiekunie.nl
Algemene informatie over sporten en gezondheid
www.sportzorg.nl
| Bron: Medic Info | Copyright: Medic Info | Datum: 04/05/2007 |