Afvallen; modediëten en wondermiddeltjes | |
Snel kilo’s kwijtraken wil bijna iedereen wel, maar na een aantal weken diëten weer op uw oude gewicht zijn, en misschien nog wel meer wegen dan voorheen, dat wil niemand. Dr. Frank, Montignac, Atkins, South Beach, Sonja Bakkerdieet: het ene dieet is nog niet ‘uit’ of het volgende dieet dient zich alweer aan. Hét ‘wonderdieet’ bestaat helaas niet. Er zijn veel manieren om af te vallen, maar ze zijn lang niet allemaal gezond. In principe leidt iedere voeding waarmee u minder calorieën binnenkrijgt tot gewichtsverlies. Daarbij maakt het niet uit of die uit vet, koolhydraten of eiwit komen. Maar een vermageringsdieet moet niet alleen gewichtsverlies opleveren, maar ook voldoende voedingsstoffen. Bovendien moet het in principe een leven lang vol te houden zijn, en dat is met de trendy diëten meestal niet het geval. Welke methodes zijn er, en wat zijn de voor-en nadelen?
U kent vast de advertenties wel: x kilo afvallen zonder er iets voor te doen, foto’s vóór en ná van een bekende Nederlander of juist een doodgewone huisvrouw, alleen maar de portemonnee opentrekken en een pilletje of drankje slikken. Te mooi om waar te zijn. Inderdaad. Dergelijke beloftes worden vrijwel nooit waargemaakt, misschien op korte termijn nog wel, maar op lange termijn zeker niet. Het snelle gewichtsverlies wordt vooral veroorzaakt door vochtverlies. Bij afvallen gaat het echter om het verlies van het opgeslagen lichaamsvet, en dat gaat een stuk langzamer. Naast een frustratie en een financiële strop kunt u er ook nog eens gezondheidsproblemen aan overhouden. Preparaten met het stimulerende middel efedra (stackers) bijvoorbeeld zijn in Nederland verboden omdat ze gevaarlijk zijn, maar ze duiken via internetverkoop toch steeds weer op.
Via de apotheek zijn ook enkele medicijnen verkrijgbaar, de meest gebruikte zijn orlistat (Xenical®) en Alli® ). Orlistat zorgt ervoor dat de darm minder vet opneemt. Als u te veel vet eet krijgt u diarree. Veel mensen hebben last van bijwerkingen en de medicijnen zijn niet voor iedereen geschikt. Ze zijn alleen op recept verkrijgbaar en worden meestal niet vergoed. Ook hier geldt: voor een blijvend resultaat is verandering van uw eetgewoontes nodig, ze mogen enkele maanden achtereen gebruikt worden. De afgelopen jaren waren ook andere middelen via de apotheek verkrijgbaar, maar deze zijn in verband met bijwerkingen niet meer te koop.
Een bekend voorbeeld van Combinatiediëten is het Leven Lang Fit dieet van het echtpaar Diamond, en het Montignacdieet. Deze diëten waren enige tijd geleden erg populair, maar tegenwoordig zijn er weinig mensen die deze diëten nog volgen. Bij deze diëten mag u voedingsmiddelen alleen in bepaalde combinaties eten. Dat zou de stofwisseling bevorderen en vet op een doeltreffender manier afbreken. Deze beweringen missen echter wetenschappelijke onderbouwing. Bovendien maken zulke diëten uw voeding onevenwichtig en onvolwaardig. U loopt de kans op een tekort aan bepaalde voedingsstoffen.
Diëten met weinig koolhydraten en veel eiwitten zijn terug van weggeweest. In het begin zorgen deze diëten vaak voor meer gewichtsverlies dan een dieet met een ‘gewone’ samenstelling, maar na één jaar is dit effect bij de meeste mensen verdwenen. Een nadeel van dit soort diëten is dat de hoeveelheid brood, groente en fruit laag is, terwijl deze producten juist waardevolle voedingsstoffen zoals vezels, mineralen en vitamines bevatten. Deze diëten kunnen eventueel wel voor een periode van minder dan één jaar gebruikt worden. Het is dan wel belangrijk om erop te letten dat de soort vet die u gebruikt, voornamelijk de goede soort is (onverzadigd).
Er zijn shakes, repen en soepen te koop bij de apotheek, drogist en in de supermarkt. Maaltijdvervangers in de vorm van shakes of repen zijn zo samengesteld dat u er weinig calorieën maar wel voldoende andere voedingsstoffen mee binnenkrijgt. Maaltijdvervangers die veel eiwit bevatten, zorgen ook voor een verzadigd gevoel. Sommige mensen vinden het gebruik van maaltijdvervangers fijn omdat het heel duidelijk is: kies ik een shake of een reep? U komt niet in de verleiding teveel te eten, want de hoeveelheid is precies afgepast. Anderen vinden het juist helemaal niet handig. Kunt u het inpassen in uw gezinsleven en sociale gebeurtenissen? Hoe doet u dat als u voor de rest van het gezin moet koken? Wat doet u op een feestje? Het is ook mogelijk om bijvoorbeeld maar één of twee maaltijden per dag door een maaltijdvervanger te vervangen.
Voor sommige mensen kan een maaltijdvervanger een goede start zijn. Voor een blijvend effect is het wel nodig om na enige tijd geleidelijk over te schakelen op een gevarieerd en gezond eetpatroon, want voor een blijvend resultaat is verandering van uw gewoontes nodig. Sommige mensen hebben er baat bij om blijvend één maaltijd per dag te vervangen door een maaltijdvervangend product.
Er bestaan veel goed opgezette afslankprogramma's, waar u de steun en aanmoediging krijgt die nodig zijn om af te vallen en daarna ook op gewicht te blijven. U moet zich wel prettig en veilig voelen in een dergelijke groep.
Bij een goede afslankclub krijgt u adviezen van een daarvoor opgeleide consulent of diëtist en ervaart u de steun en motivatie van lotgenoten. Een ervaringsdeskundige kan zich goed inleven in uw problemen, maar het is afhankelijk van de gevolgde opleiding of hij ook de juiste kennis heeft. Als u ook om andere reden, bijvoorbeeld diabetes, een dieet moet volgen, is het aan te raden een diëtist te raadplegen. Alleen iemand die de vierjarige Hogere Beroepsopleiding Voeding en Diëtetiek heeft gevolgd, mag zich diëtist noemen. De titel gewichtsconsulent is niet beschermd, iedereen mag zich zo noemen.
Het allergrootste probleem bij mode-diëten, crashdiëten en pillen, poeders en drankjes is dat u niet leert hoe u uw voedingsgewoontes blijvend kunt verbeteren. Waarschijnlijk komt u na zo’n kuur weer aan, grote kans dat u zelfs zwaarder wordt dan u van tevoren was: het zogenaamde jo-jo-effect. Dit effect ontstaat niet, zoals vaak gedacht wordt, door een lichamelijke reactie op extreem lijnen.
Als het niet lukt om op een andere manier af te vallen en als er sprake is van veel overgewicht is een operatie waarbij een maagbandje wordt geplaatst of waarbij de maag verkleind of omgeleid wordt (bariatrische chirurgie) soms een oplossing. Dit is een ingrijpende beslissing. Het is belangrijk om de voor- en nadelen met uw diëtist, psycholoog en chirurg goed af te wegen.
