Gezond leven
 
Levensfase
 
Medisch
 
Spreekuur
 
SlapenReizenVoedingMentaal fitBewegen en gezondheidAlternatieve geneeswijzenArbeid en gezondheidGezond gebitRoken, alcohol en drugsZwangerschapBaby'sKinderenJongerenVrouwenMannenSeniorenChronische ziektesHart - en vaatziektesMedische encyclopediePsychische AandoeningenBorstkankerAfasieArtroseAstmaDementieDepressieDiabetesHoge bloeddrukHoofdpijnIncontinentieLeven met een chronische ziekteMantelzorgRugpijnSporten met een beperkingVoedselallergieVraag het de deskundigeGa ik hiermee naar de dokter?Symptomen ScanHet virtuele consultatiebureau
 

Tekenbeet

Tell a friendPagina afdrukken
 

Een teek is een bruinzwart insect dat 1 tot 3 millimeter groot is en lijkt op een spin. Teken komen met name voor in bosrijke gebieden. Ze voeden zich met bloed dat ze opzuigen via een beet in de huid. Zodra ze zich hebben volgezogen, vallen ze meestal vanzelf van het lichaam af.

Teken kunnen ziekteverwekkers bij zich dragen. Daardoor kan er een besmetting plaatsvinden. Ongeveer één op de vijf teken is besmet met de lymebacterie (Borrelia Burgdorferi).

Ziektes

De bekendste ziekteverwekkers die door teken worden overgebracht:

  • De Borrelia-bacterie, veroorzaker van de ziekte van Lyme en febris recurrens
  • Virussen die ontsteking van de hersenen en hersenvliezen kunnen veroorzaken.
  • De Rickettsia-bacterie, veroorzaker van de Q-koorts, fièvre boutonneuse en Rocky Mountain-vlekkenkoorts.

In Nederland komen van bovenstaande aandoeningen alleen de ziekte van Lyme en Q-koorts voor. Q-koorts wordt meestal op een andere manier overgebracht dan via tekenbeten.

Symptomen tekenbeet

Een tekenbeet is vaak niet pijnlijk. De eerste symptomen blijven meestal beperkt tot een klein, rood vlekje op de plaats van de beet. Soms blijft een tekenbeet zelfs onopgemerkt.

De symptomen van een ziekte die wordt veroorzaakt door een ziekteverwekker die door teken wordt overgebracht, zijn meestal vaag en algemeen. Symptomen zijn bijvoorbeeld koorts, hoofd-, spier- en gewrichtspijn, vermoeidheid en huiduitslag. Daarnaast treden symptomen op die kenmerkend voor de ziekte zijn.

Behandeling tekenbeet

Na een tekenbeet worden de volgende maatregelen aanbevolen:

  • Verwijder de teek. Volg hierbij de tips in de volgende paragraaf.
  • Was de omgeving van de beet en ontsmet het beetwondje met alcohol of jodium.
  • U hoeft niet naar een arts voor behandeling als de teek er binnen 24 uur vanzelf afvalt of verwijderd is.
  • Heeft de teek langer dan 24 uur op de huid gezeten en zijn er nog geen 72 uur verstreken sinds de beet? Dan kan het zinvol zijn om uit voorzorg een éénmalige dosis antibiotica in te nemen. Overleg dit met een (huis)arts.
  • Wanneer symptomen zoals hierboven beschreven optreden, is het altijd raadzaam om contact op te nemen met een arts. Een kuur met antibiotica kan dan nodig zijn om complicaties te voorkomen.

Teken verwijderen

Volg de volgende tips bij het verwijderen van een teek:

  • Wanneer een teek op het lichaam wordt aangetroffen, is het belangrijk deze als het kan onmiddellijk te verwijderen, maar in ieder geval binnen 24 uur. Controleer daarna het hele lichaam bij goed licht. Als er één teek wordt gevonden, is de kans namelijk groot dat er meer zijn.
  • Gebruik geen alcohol, jodium, wasbenzine, olie of andere middelen om de teek te verwijderen. De kans bestaat dat de teek dan van schrik de maaginhoud leegt, waardoor de kans op infectie toeneemt.
  • Verwijder de gehele teek met behulp van een klein tangetje of een speciaal tekenpincet. Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast en trek hem recht naar buiten totdat deze los komt. Het is niet erg als het voorste deel van de teek in de huid achterblijft. Dit komt er vanzelf uit.
  • Zorg er bij het verwijderen van de teek voor dat het lijfje niet wordt samengeknepen. Hierdoor kan namelijk de maaginhoud, die de ziekteverwekker bevat, in de beet terecht komen. Daardoor neemt het risico op infectie toe.
  • Maak na het verwijderen van de teek het gebied rond de beet schoon. Desinfecteer daarna het wondje met jodium, alcohol of een ontsmettende zalf.
  • Was de handen grondig met water en zeep.
  • Noteer ten slotte de datum van de tekenbeet in de agenda. Houd tot 3 maanden na de tekenbeet de huid rond de beet in de gaten.

Voorzorgsmaatregelen

Voorkom tekenbeten met de volgende tips:

  • Wandel in het bos of door hoog gras zo mogelijk altijd op gebaande paden. Vermijd gras of struikgewas tot 1,5 meter boven de grond.
  • Stop het hemd of T-shirt in de broek en de broekspijpen in de sokken of laarzen. Draag daarnaast een pet.
  • Let extra op bij werken met of in de buurt van dieren. Op kadavers kunnen veel teken zitten.
  • Smeer alle onbedekte lichaamsdelen in met een insectenwerend middel dat DEET bevat.
  • Spuit sokken, schoenen en broek in met een insectenwerend middel dat DEET bevat.
  • Controleer het eigen lichaam iedere dag na het werken in het groen op teken. Teken komen vooral voor in huidplooien zoals liezen, oksels, de bilnaad, knieholten, achter de oren en in de haargrens. Controleer ook de kleding op teken. Blijven teken in de kleding vastzitten, was de kleren dan op 60 °C of stop ze in de wasdroger.
  • Zorg voor een goede tekenpincet in de EHBO-doos.

Vaccinatie

In sommige landen is een vaccin tegen de ziekte van Lyme beschikbaar. Maar of dit vaccin in Europa werkt, is twijfelachtig. Het is in Nederland niet beschikbaar. Tegen andere door teken veroorzaakte ziektes bestaan geen vaccins. Mensen moeten zich daarom op andere manieren beschermen tegen ziektes die door teken worden overgebracht

Medische hulp

Wanneer het verwijderen van de teek niet goed gaat, laat dit dan dezelfde dag nog door de huisarts doen. Neem ook contact op met de arts wanneer een of meer van de volgende symptomen optreden in de eerste maanden na de beet:

  • Een rode, steeds groter wordende, ringvormige vlek op de huid
  • Een grieperig gevoel met koorts en spierpijn.
  • Gewrichtsklachten.
  • Dubbel zien.
  • Een scheef gezicht.
  • Pijn, krachtsverlies of tintelingen in armen of benen.

Wanneer de teek is verwijderd en er een klein rood plekje op de plek van de tekenbeet ontstaat, is dit meestal een reactie van de huid op de beet. Het is niet nodig om hierover bezorgd te zijn.

Meer informatie

Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap
http://thuisarts.nl/tekenbeet/ik-heb-tekenbeet

Informatie van het Rijksinstituut van Volksgezondheid en Milieu
www.rivm.nl/Onderwerpen/T/Tekenbeten_en_lyme

Informatie van LymeNet Nederland
www.lymenet.nl/

Informatie van het Kennissysteem Infectieziektes en Arbeid
www.kiza.nl/content/ziekten-door-teken

Informatie van de Nederlandse Vereniging voor Lymepatiënten
www.lymevereniging.nl

Bij het schrijven van dit artikel is ook gebruik gemaakt van voorlichtingsmateriaal van het RIVM.

Bron: Medicinfo Copyright: Medicinfo Datum: 23/01/2014