Premenstrueel syndroom

Wat kunt u zelf doen?

Meer informatie

Inleiding

Het premenstrueel syndroom (PMS) verwijst naar klachten in de dagen (tot zelfs twee weken) voor de menstruatie. De verschijnselen verdwijnen meestal weer als de menstruatie begint. De meeste vrouwen hebben lichte verschijnselen die hun dagelijkse activiteiten niet in de weg staan. Bij sommigen zijn de klachten echter zo ernstig dat ze als een berg tegen deze periode opzien.

Oorzaken

Hoewel een overduidelijk verband bestaat tussen het optreden van de klachten en de menstruatiecyclus is nooit een hormonale oorzaak voor PMS gevonden. Er is niet precies bekend hoe PMS ontstaat en waarom de ene vrouw er wel last van heeft en de andere niet. Wel zijn vrouwen met PMS-klachten gevoeliger voor hormoonwisselingen dan vrouwen die geen last van PMS hebben. Mogelijk is er een effect van de hormoonwisselingen op de hoeveelheid chemische stoffen in de hersenen (neurotransmitters genoemd) die onder andere stemming en welbevinden beïnvloeden.

Verschijnselen

Klachten als gevolg van PMS beginnen vaak na het dertigste jaar en na het krijgen van kinderen. Bij jongere vrouwen komt PMS minder vaak voor en na de overgang verdwijnen de klachten.
Vele honderden lichamelijke en psychische klachten zijn bij PMS beschreven. Veel voorkomende lichamelijke verschijnselen zijn pijnlijke borsten, een opgeblazen gevoel, gewichtstoename, hoofdpijn, rugpijn, vermoeidheid en opgezette enkels. Als psychische problemen worden vaak genoemd prikkelbaarheid, concentratieproblemen, angst, huilen zonder bepaalde reden, gebrek aan zelfvertrouwen, wisselende stemmingen en gespannen, depressief of agressief zijn.
Een klein percentage vrouwen vertoont een ernstiger vorm van PMS, premenstrual dysphoric disorder (PMDD) geheten, waarbij de emotionele verschijnselen zoals depressie, stemmingswisselingen, angst en gespannenheid in versterkte mate optreden.
Niet zelden nemen de klachten in de loop der jaren toe. Het tijdstip waarop de klachten optreden en weer verdwijnen is bij het vaststellen van PMS echter belangrijker dan het soort klachten. PMS is het optreden van klachten in de tweede helft van de menstruatiecyclus die meestal weer verdwijnen bij het begin van de menstruatie.

Diagnose

Hormoononderzoek in het bloed is niet zinvol. Vrouwen met PMS hebben niet meer, minder of andere hormonen in hun bloed dan vrouwen zonder klachten. Lichamelijk onderzoek is meestal ook niet zinvol; abnormale bevindingen zijn niet te verwachten.
De diagnose PMS wordt gebaseerd op de aard van de klachten waar de vrouw last van heeft en op de periode waarin deze zich voordoen. De arts zal daarom nauwkeurig nagaan wanneer de klachten optreden. Het kan hierbij handig zijn om minstens twee maanden op een soort kalender bij te houden op welke dag bepaalde klachten optreden. Zo wordt zichtbaar of werkelijk sprake is van PMS en tevens krijgt de patiënte zelf meer inzicht in de klachten.

Behandeling

De behandeling van PMS hangt af van de aard en de ernst van de verschijnselen. Vaak zijn leefregels, een gezond en regelmatig leven met voldoende rust en lichamelijke activiteit en begrip van de omgeving, voldoende om de klachten draaglijk te maken. Als dat niet voldoende is, kan behandeling met medicijnen wellicht verlichting brengen. Volgens bepaalde onderzoeken helpen voedingssupplementen zoals teunisbloemolie, vitamine B6 (pyridoxine) of tabletten van een droog extract van het fruit van de kuisboom of monnikspeper.
Verder zijn er verschillende medicijnen die ervoor zorgen dat er minder hormoonwisselingen optreden omdat ze de eisprong onderdrukken. Voorbeelden zijn orale anticonceptiva (de pil) en progesteronpillen.
Ook zijn er medicijnen die ervoor zorgen dat de hersencellen minder gevoelig worden voor hormoonschommelingen omdat ze de chemische stoffen in de hersenen beïnvloeden. Deze medicijnen worden SSRI’s genoemd. Ongeveer zeventig procent van de vrouwen met PMS-klachten ondervindt een gunstig effect van deze medicijnen. Een plasmiddel kan eventueel worden voorgeschreven om overtollig vocht kwijt te raken. Het weghalen van de baarmoeder en eierstokken is geen optie.

Wat kunt u zelf doen?

Probeer op de dagen dat u de meeste klachten heeft belastende activiteiten zoveel mogelijk achterwege te laten. Regelmatige lichamelijke activiteit verlicht klachten van PMS. Er zijn aanwijzingen dat een dieet met weinig koffie, alcohol, vet, zout en scherpe kruiden kan helpen om de klachten te verminderen. Ook stoppen met roken kan zinvol zijn. Soms biedt een gesprek met een psycholoog uitkomt. Deze kan met u bekijken en bespreken hoe het beste met de klachten om te gaan. Ervaringen delen, bijvoorbeeld in een zelfhulpgroep, kan ook verlichting brengen.

Meer informatie

www.nvog.nl
NVOG Patiëntenvoorlichting ‘Premenstrueel syndroom’ van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie

Stichting Selene – coördinatie van zelfhulpgroep op gebied van PMS
Nieuwegracht 23A
3512 LR Utrecht
030-2331777
Brochure: Informatie over het premenstrueel syndroom

www.nlm.nih.gov
Informatie van de National library of Medicine over premenstrueel syndroom

Campbell, S., & Monga, A. (2000), Gynaecology by Ten Teachers, 17th ed Arnold, London.

Schellenberg, R. (2001), "Treatment for the premenstrual syndrome with agnus castus fruit extract: prospective, randomised, placebo controlled study", BMJ 322, 20 January, pp.134-137.

Wyatt, K.M., Dimmock, P.W., Jones, P. W. & O'Brien, P.M. S. (1999), "Efficacy of vitamin B-6 in the treatment of premenstrual syndrome: systematic review", BMJ, 318, 22 May, pp. 1375-1381.

Bron: LSHTM

Datum: 12/03/2008