Slangen- en schorpioenenbeten

Inleiding

Slangen en schorpioenen vallen over het algemeen alleen aan als ze zelf aangevallen worden of wanneer ze schrikken. Hun beten zijn meestal niet fataal, maar kunnen wel heel pijnlijk zijn. Van de ongeveer 2.700 bekende slangensoorten zijn er 375 giftig en zo’n 200 soorten kunnen een dodelijke beet geven. Niet iedere slang heeft giftanden, sommigen soorten wurgen hun prooi of aanvaller (wurgslangen zoals de python, anaconda, en boa constrictor). Gifslangen komen vooral voor in Azië, Zuid-Amerika, Afrika en Australië.
Naar schatting zijn er meer dan 1500 soorten schorpioenen wereldwijd. Schorpioenen bestaan in vele delen van de wereld van de hete woestijnen van Afrika tot berggebieden en vochtige bossen. Schorpioenen zijn allemaal in verschillende mate giftig.

Oorzaken

De meeste slangen en schorpioenen bijten niet spontaan; als het kan zullen ze vluchten. Worden ze echter in het nauw gedreven of voelt het dier zich bedreigd, dan zal hij zich willen verdedigen. Slangen- en schorpioenenbeten komen in Nederland niet veel voor, ze zijn meestal het gevolg van een poging het dier te pakken of te vangen. Ook reptielhouders worden wel eens gebeten door hun eigen gifslang of schorpioen. Een beet van een giftige slang of schorpioen hoeft niet altijd gevaarlijk te zijn. Sommige slangen dienen bij een beet slechts een deel van het gif toe.

Verschijnselen

Het gif heeft afhankelijk van de soort slang of schorpioen, verschillende uitwerkingen.
Een beet veroorzaakt pijn, zwelling, koorts, hoofdpijn, overmatige dorst, zweten, een versnelde hartslag, een verdoofd of tintelend gevoel bij aanraking, misselijkheid en braken. In een later stadium kan iemand flauwvallen, ademhalingsproblemen krijgen, werken de spieren niet meer gecoördineerd en kan het betreffende lichaamsdeel verlamd raken.

Behandeling

Neem de volgende maatregelen wanneer iemand door een slang of schorpioen gebeten is:
• blijf kalm. Door opwinding kan het gif sneller door het lichaam verspreiden:
• spoel het gebied van de beet goed schoon met water en zeep :
• verwijder ringen en andere knellende sieraden of kleding voor het geval er zwelling optreedt. Indien een half uur na de slangenbeet geen plaatselijke zwellingen of verschijnselen optreden, dan is de kans op vergiftiging erg klein.
• gebruik een gifzuiger zo snel mogelijk. Bij tijdig gebruik kan tot wel 1/3 van de totale hoeveelheid gif eruit gezogen worden. Probeer het gif niet uit te zuigen met de mond.
• laat de persoon liggen. Zorg ervoor dat het betreffende lichaamsdeel zich niet hoger bevindt dan het hart om de hoeveelheid gif dat in de bloedsomloop terechtkomt zoveel mogelijk te beperken:
• geef eventueel een paracetamol tegen de pijn. Geef geen alcohol of aspirine, dit werkt bloedverdunnend waardoor het gif zich sneller door het lichaam verspreid:
• probeer de slang of schorpioen te identificeren. Dit kan de behandeling ten goede komen:
• leg een schoon, koud kompres op de plek van de beet om zwelling tegen te gaan en verlichting te geven:
• vervoer zo snel mogelijk het slachtoffer in stabiele zijligging naar een ziekenhuis of een arts.

Het toedienen van antigif kan gericht zijn tegen een specifieke slangensoort of meerdere. Wanneer het onbekend is om welke slangensoort het gaat wordt er een ‘polyvalent antigif’ toegediend dat is gericht tegen de meeste slangensoorten die voorkomen in een bepaald gebied. Het nadeel is echter dat dit polyvalent antigif eerder een overgevoeligheidsreactie kan geven.

Zelfzorg

Het is belangrijk om vooraf te informeren of er in een vakantiegebied giftige slangen of schorpioenen voorkomen. Om slangen- en schorpioenbeten te voorkomen controleer kleren, schoenen en eventuele slaapzak voor gebruik. Draag hoogsluitend schoeisel en gebruik een wandelstok om lawaai te maken. Slangen hebben een goed ontwikkeld vermogen om trillingen waar te nemen, waardoor ze op de vlucht slaan. Pas op bij ‘dode slangen’. Een gedode slang kan nog 1 uur een bijtreflex houden. Zorg ervoor dat er geen huisvuil of voedselvoorraden in de buurt liggen. Dit trekt muizen en ratten aan, wat op hun beurt slangen naar de plek lokt. Ga bij een slangen-of schorpioenenbeet nooit zelf insnijden, uitbranden of het lichaamsdeel afbinden. Zoals bij iedere verwonding van dieren is belangrijk om te weten of een tetanusvaccinatie nodig is.

Meer informatie

Informatie over slangen- en schorpioenenbeten;

http://www.amc.nl/?pid=3167
http://www.abc-van-hiking.nl/overige-informatie/gevaar-slang-schorpioen.asp

Bron: Medic Info

Datum: 01/11/2010