Gezond leven
 
Levensfase
 
Medisch
 
Spreekuur
 
SlapenReizenVoedingMentaal fitBewegen en gezondheidAlternatieve geneeswijzenArbeid en gezondheidGezond gebitRoken, alcohol en drugsZwangerschapBaby'sKinderenJongerenVrouwenMannenSeniorenChronische ziektesHart - en vaatziektesMedische encyclopediePsychische AandoeningenBorstkankerAfasieArtroseAstmaDementieDepressieDiabetesHoge bloeddrukHoofdpijnIncontinentieLeven met een chronische ziekteMantelzorgRugpijnSporten met een beperkingVoedselallergieVraag het de deskundigeGa ik hiermee naar de dokter?Het virtuele consultatiebureau
 

Schildklierkanker

Pagina afdrukken

Inleiding

Bij schildklierkanker ontstaat er een kwaadaardig gezwel (een tumor) in de schildklier. Schildklierkanker komt niet zo vaak voor. Per jaar krijgen ongeveer 300 Nederlanders deze vorm van kanker.

Schildklierkanker komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Het wordt het meest ontdekt tussen het 25e en 60e jaar. Schildklierkanker kan uitzaaien naar de longen, lever, botten en lymfeklieren.

De schildklier

De schildklier is een orgaan in de hals. Het is een onderdeel van het hormoonstelsel. De schildklier maakt de hormonen thyroxine (T4) en trijodothyronine (T3). Om deze schildklierhormonen te kunnen maken, heeft de schildklier jodium nodig. Schildklierhormonen hebben invloed op de werking van zeer veel functies in het lichaam.

De hypofyse regelt de werking van de schildklier. Om de schildklier te stimuleren, maakt de hypofyse het hormoon TSH.

Vormen van schildklierkanker

Schildklierkanker wordt verdeeld in 4 typen. Dit is afhankelijk van hoe de cellen van het gezwel er uit zien onder de microscoop.

  • Papillair carcinoom.
    Dit is de meest voorkomende vorm van schildklierkanker. Dit is een langzaam groeiende tumor. Papillair carcinoom is de minst agressieve vorm van alle schildkliertumoren. Mensen hebben een verhoogd risico op deze vorm van schildklierkanker als hun halsgebied in de kinderjaren is bestraald. De vooruitzichten op genezen en overleven zijn erg goed.

  • Folliculair carcinoom.
    Dit type komt minder vaak voor. Folliculair carcinoom is iets agressiever dan het papillair carcinoom.

  • Medullair schildkliercarcinoom.
    Deze vorm komt nog minder vaak voor. Bij dit type kanker wordt het hormoon calcitonine geproduceerd en niet T4 of T3. Calcitonine is betrokken bij de calciumhuishouding in het lichaam. Een medullair schildkliercarcinoom kan alleen optreden, maar het komt ook voor bij een aandoening waarbij meerdere gezwellen van het hormoonstelsel ontstaan (multipele endocriene neoplasie, ofwel MEN).

  • Anaplastisch carcinoom.
    Dit is de meest agressieve vorm van schildklierkanker. Deze vorm komt het minst vaak voor. Als de diagnose gesteld wordt, is er vaak al uitzaaiing naar lymfeklieren. Bij anaplastisch carcinoom is de levensverwachting gemiddeld korter dan een jaar. Maar het is belangrijk om te weten dat de levensverwachting per persoon en per situatie verschilt.

Oorzaak schildklierkanker

De oorzaak van schildkliertumoren is niet precies bekend. Mensen die bestraling aan hoofd en hals hebben gehad, hebben een verhoogd risico op schildklierkanker. Vooral als dit tijdens de jeugd is gebeurd. Ook radioactieve straling, zoals na de ramp in Tsjernobyl, geeft een verhoogd risico op schildklierkanker.
  
Bij een klein aantal van de gevallen van schildklierkanker lijkt er sprake van een erfelijke aanleg.

Symptomen schildklierkanker

Meestal is een pijnloze zwelling in de hals het eerste symptoom van schildklierkanker. Ook bij een goedaardig gezwel hebben mensen een zwelling in de schildklier. Van de knobbels die gevonden worden, is meer dan 95% goedaardig.

In een later stadium kunnen mensen symptomen krijgen zoals:
  • Klachten bij het slikken.
  • Heesheid. 
  • Pijn. 
  • Ademhalingsproblemen. 
  • Opgezette lymfeklieren.
Soms leidt een gezwel tot een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie). Dit geeft symptomen zoals:
  • Klachten bij het slikken.
  • Diarree.
  • Gewichtsverlies.
  • Transpireren.
  • Niet tegen warmte kunnen.
  • Onrust.
  • Trillingen.

Diagnose schildklierkanker

De klachten en het lichamelijk onderzoek wijzen op een knobbel in de schildklier. Aanvullend onderzoek kan aantonen of de tumor goedaardig of kwaadaardig is. Artsen kunnen daarvoor de volgende onderzoeken doen:

  • Bloedonderzoek: hiermee wordt het gehalte van de schildklierhormonen en het THS bepaald.
  • Echografie of onderzoek met radioactieve stof (schildklierscintigrafie): hiermee kunnen artsen een beeld zien van het gezwel.
  • Onderzoek onder de microscoop: dit onderzoek is nodig voor de definitieve diagnose. Hiervoor worden cellen uit de schildklier opgezogen met een naald.
  • MRI-scan van de hals: hiermee kunnen artsen onderzoeken of de tumor is doorgegroeid in andere weefsels.
  • Onderzoek van de lever, longen en botten: dit gebeurt om te zien of er uitzaaiingen zijn. Dit heet stadiëring, oftewel nagaan in welk stadium het gezwel zit.

Behandeling schildklierkanker

Schildklierkanker wordt behandeld door middel van een operatie. Meestal verwijderen chirurgen de hele schildklier en de omliggende lymfeklieren. Eventueel achtergebleven kwaadaardig weefsel kan met radioactief jodium worden nabehandeld.

Nabehandeling met radioactief jodium heeft bij een medullair schildkliercarcinoom geen zin. Hierbij kan wel bestraald worden. Bij uitgezaaide schildklierkanker worden verschillende kankerremmende geneesmiddelen gegeven, onder andere chemotherapie.

Als genezing niet meer mogelijk is, richten artsen de behandeling op bestrijden van klachten en verlichten van ziekteverschijnselen. Dit heet palliatieve behandeling.

Complicaties schildklierkanker

De volgende complicaties kunnen voorkomen bij schildklierkanker: 
  • Schildkliergezwellen zaaien uit naar verschillende delen van het lichaam. Bijvoorbeeld de longen, de lever, de botten en de lymfeklieren.
  • Een anaplastisch carcinoom groeit vaak snel. Deze kan bijvoorbeeld ook doorgroeien in de luchtpijp, waardoor iemand problemen kan krijgen met de ademhaling.
  • Zodra de schildklier geheel (of gedeeltelijk) is verwijderd, maakt het lichaam geen (of te weinig) schildklierhormonen. Dit wordt opgevangen door levenslange toediening van kunstmatig schildklierhormoon.
  • Tijdens operaties van de schildklier kunnen chirurgen onbedoeld ook de bijschildklieren verwijderen. Hierdoor daalt het gehalte aan calcium in het bloed. Daardoor ontstaan klachten van hypoparathyreoïdie.
  • Als tijdens de operatie van de schildklier de stembandzenuw wordt beschadigd, leidt dit tot heesheid.

Prognose schildklierkanker

De prognose van schildklierkanker is van veel factoren afhankelijk, zoals het type gezwel, de grootte van het gezwel, iemands leeftijd en zijn algehele gezondheidstoestand. De prognose is beter bij mensen die jonger zijn dan 40 jaar en bij mensen bij wie de tumor niet naar andere lichaamsdelen is uitgezaaid.

De kans op genezing is het grootst bij papillaire en folliculaire schildklierkanker. De prognose bij medullaire en anaplastische schildklierkanker is slechter. Bij anaplastisch carcinoom is de levensverwachting gemiddeld korter dan een jaar. Maar het is belangrijk om te weten dat de levensverwachting per persoon en per situatie verschilt.

Meer informatie

Informatie van de Schildklierstichting Nederland
www.schildklier.nl/

Informatie van KWF Kankerbestrijding
www.kanker.nl

Informatie over schildklieroperaties
www.chirurgenoperatie.nl/pagina/hoofd_hals_huid/schildklier.php

Informatie over schildklierkanker (Engels)
http://emedicine.medscape.com/article/851968-overview

Lamonica, D. (2004), “Iodine 131 ((131)I) as adjuvant therapy of differentiated thyroid cancer”, Surg Oncol Clin N Am, vol. 13, no. 1, January, pp. 129-149.
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15062366?dopt=Abstract
Bron: LSHTM Copyright: Medicinfo Datum: 15/04/2016

Pagina afdrukken