Gezond leven
 
Levensfase
 
Medisch
 
Spreekuur
 
SlapenReizenVoedingMentaal fitBewegen en gezondheidAlternatieve geneeswijzenArbeid en gezondheidGezond gebitRoken, alcohol en drugsZwangerschapBaby'sKinderenJongerenVrouwenMannenSeniorenChronische ziektesHart - en vaatziektesMedische encyclopediePsychische AandoeningenGeneesmiddelenatlasBorstkankerAfasieArtroseAstmaDementieDepressieDiabetesHoge bloeddrukHoofdpijnIncontinentieLeven met een chronische ziekteMantelzorgRugpijnSporten met een beperkingVoedselallergieVraag het de deskundigeGa ik hiermee naar de dokter?Symptomen ScanHet virtuele consultatiebureau
 

Schildklierkanker

Tell a friendPagina afdrukken
 

Inleiding

Bij schildklierkanker is er sprake van een kwaadaardig gezwel (tumor) dat in de schildklier ontstaat. Schildklierkanker komt niet zo vaak voor. Per jaar krijgen ongeveer 300 Nederlanders deze vorm van kanker. Schildklierkanker komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Het wordt het meest ontdekt tussen het 25ste en 60ste jaar. Schildklierkanker kan uitzaaien naar de longen, lever, botten en lymfeklieren.

De schildklier

De schildklier is een orgaan in de hals. Het is een onderdeel van het hormoonstelsel. De schildklier maakt de hormonen thyroxine (T4) en trijodothyronine (T3). Om deze schildklierhormonen te kunnen maken, heeft de schildklier jodium nodig. Schildklierhormonen hebben invloed op de werking van zeer veel functies in het lichaam.

De hypofyse , regelt de werking van de schildklier. Om de schildklier te stimuleren, maakt de hypofyse het hormoon TSH.

Indeling van schildklierkanker

Schildklierkanker wordt verdeeld in vier typen. Dit is afhankelijk van hoe de cellen van het gezwel er onder de microscoop uit zien.

  • papillair carcinoom is de meest voorkomende vorm van schildklierkanker. Dit is een langzaam groeiende tumor. Het is de minst agressieve vorm van alle schildkliertumoren. Het risico op deze vorm van schildklierkanker is verhoogd als het halsgebied in de kinderjaren is bestraald. De vooruitzichten op genezing en overleving zijn erg goed.
  • folliculair carcinoom komt minder vaak voor. Deze vorm is iets agressiever dan het papillair schildkliercarcinoom.
  • medullair schildkliercarcinoom komt nog minder vaak voor. Bij dit type kanker wordt het hormoon calcitonine geproduceerd en niet T4 of T3. Dit hormoon is betrokken bij de calciumhuishouding in het lichaam. Een medullair schildkliercarcinoom kan alleen optreden, maar komt ook voor bij een aandoening waarbij meerdere gezwellen van het hormoonstelsel ontstaan (multipele endocriene neoplasie, ofwel MEN ).
  • Anaplastisch carcinoom is de meest agressieve vorm van schildklierkanker. Deze vorm komt het minst vaak voor. Als de diagnose gesteld wordt, is er vaak al uitzaaiing naar lymfeklieren. De meeste mensen leven korter dan een jaar na het stellen van de diagnose.

Oorzaak

De oorzaak van schildkliertumoren is niet precies bekend. Patiënten die bestraling aan hoofd en hals hebben ondergaan, hebben een verhoogd risico op schildklierkanker. Vooral als dit tijdens de jeugd is gebeurd. Ook radioactieve straling, zoals na de ramp in Tsjernobyl, geeft een verhoogd risico.
Bij een klein aantal van de gevallen lijkt er sprake van een erfelijke aanleg.

Verschijnselen

Meestal is een pijnloze zwelling in de hals het eerste verschijnsel van schildklierkanker. Ook bij een goedaardig gezwel is er sprake van een knobbel in de schildklier. Van de knobbels die gevonden worden is meer dan 95% goedaardig.

In een later stadium kunnen klachten bij het slikken, heesheid, pijn en ademhalingsproblemen ontstaan. Ook kunnen de lymfeklieren opgezet zijn. Soms kan een gezwel leiden tot een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie ). Dit geeft verschijnselen als diarree, gewichtsverlies, transpireren, niet tegen warmte kunnen, onrust en trillingen.

Diagnose

De klachten en het lichamelijk onderzoek wijzen op een knobbel in de schildklier. Aanvullend onderzoek moet uitwijzen of dit een goedaardige of kwaadaardige vorm is. Hieraan kunnen onderstaande onderzoeken bijdragen.

  • Bij bloedonderzoek wordt het gehalte van de schildklierhormonen en het THS bepaald.
  • Via echografie en door middel van een onderzoek met radioactieve stof (schildklierscintigrafie) kan het gezwel worden afgebeeld.
  • Voor de definitieve diagnose is onderzoek onder de microscoop nodig. Hiertoe worden cellen uit de schildklier opgezogen met een naald.
  • Door een MRI-scan van de hals kan onderzocht worden of er doorgroei is in andere weefsels.
  • Ook kunnen onderzoeken van de lever, longen en botten plaatsvinden, om te zien of er uitzaaiing is. Dit wordt stadiëring genoemd: nagaan in welk stadium het gezwel zich bevindt.

Behandeling

Schildklierkanker wordt behandeld door middel van een operatie . Meestal worden de hele schildklier en de omliggende lymfeklieren verwijderd. Eventueel achtergebleven kwaadaardig weefsel kan met radioactief jodium worden nabehandeld.

Dit heeft bij een medullair schildkliercarcinoom geen zin. Hierbij kan wel bestraling gegeven worden. Bij uitgezaaide schildklierkanker worden verschillende kankerremmende geneesmiddelen gegeven (chemotherapie).

Als genezing niet meer mogelijk is, is de behandeling erop gericht om de klachten te bestrijden en te ziekteverschijnselen te verlichten. Dit wordt palliatieve behandeling genoemd.

Complicaties

  • Schildkliergezwellen zaaien zich uit naar verschillende delen van het lichaam, zoals de longen, de lever, de botten en de lymfeklieren.
  • Een anaplastisch carcinoom groeit vaak snel. Deze kan bijvoorbeeld ook doorgroeien in de luchtpijp, waardoor iemand kan stikken.
  • Zodra de schildklier geheel (of gedeeltelijk) is verwijderd, maakt het lichaam geen (of te weinig) schildklierhormonen. Dit moet worden opgevangen door levenslange toediening van kunstmatig schildklierhormoon .
  • Tijdens operaties van de schildklier kunnen onbedoeld ook de bijschildklieren worden verwijderd. Hierdoor daalt het gehalte aan calcium in het bloed. Daardoor ontstaan klachten van hypoparathyreoïdie .
  • Als tijdens de operatie van de schildklier de stembandzenuw wordt beschadigd, leidt dit tot heesheid.

Vooruitzichten

De prognose van schildklierkanker is van veel factoren afhankelijk, zoals het type gezwel, de grootte van het gezwel, de leeftijd en de algehele gezondheidstoestand. De prognose is beter bij mensen die jonger zijn dan veertig jaar. En bij mensen bij wie de tumor zich niet naar andere lichaamsdelen heeft uitgezaaid.

De kans op genezing is het grootst bij papillaire en folliculaire schildklierkanker. De prognose bij medullaire en anaplastische schildklierkanker is veel slechter. Bij een anaplastisch carcinoom is het grootste gedeelte van de mensen binnen een jaar overleden.

Meer informatie

Informatie van de Schildklierstichting Nederland
www.schildklier.nl/

Informatie van het KWF Kankerbestrijding
www.kanker.nl

Informatie over schildklieroperatie
www.chirurgenoperatie.nl/pagina/hoofd_hals_huid/schildklier.php

(Engelse) Informatie over schildklierkanker
http://emedicine.medscape.com/article/851968-overview

Lamonica, D. (2004), “Iodine 131 ((131)I) as adjuvant therapy of differentiated thyroid cancer”, Surg Oncol Clin N Am, vol. 13, no. 1, January, pp. 129-149.
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15062366?dopt=Abstract

Bron: Medicinfo Copyright: Medicinfo Datum: 27/12/2012