Bedplassen

Inleiding

Bedplassen (enuresis nocturna) is een veel voorkomend probleem, vooral bij jonge kinderen. Het kind is eigenlijk oud genoeg om 's nachts droog te blijven, maar plast toch nog regelmatig in bed. De meeste kinderen zijn ’s nachts droog als ze een jaar of drie zijn. Maar, van de vijf- en zesjarige kinderen plast toch nog één op de zeven regelmatig in bed. Op negenjarige leeftijd is dit één op de vijftien en rond de leeftijd van twaalf jaar één op de dertig. En zelfs één op de honderd volwassenen heeft er last van.

De meeste kinderen plassen af en toe wel eens in hun bed, vooral bij ziekte of oververmoeidheid. We spreken van bedplassen wanneer een kind van vijf jaar of ouder regelmatig ’s nachts de plas niet kan ophouden.

Bedplassen kan voor kinderen en hun ouders een groot probleem zijn. Het is goed om te beseffen dat iedereen moet leren om controle te krijgen over de blaas, en voor sommige kinderen is dat nu eenmaal gemakkelijker dan voor anderen. In de meeste gevallen gaat bedplassen zonder behandeling na verloop van tijd vanzelf over.

Oorzaken en diagnose

Meestal is er geen duidelijke oorzaak voor het bedplassen. Tijdens de slaap kunnen sommige kinderen (en volwassenen) niet voelen wanneer hun blaas vol is. Ze worden dus ook niet wakker om te plassen. Psychische problemen, te diep slapen of te veel drinken overdag spelen geen rol bij het ontstaan van bedplassen. En er is zelden een lichamelijke oorzaak voor te vinden.

De volgende punten kunnen te maken hebben met het ontstaan van bedplassen:

Ons lichaam maakt een stof (ADH) die het aanmaak van urine door de nieren beïnvloedt. Bedplassers maken mogelijk ’s nachts minder van deze stof aan dan anderen. Waarom dat zo is, is niet bekend.
Bedplassen komt in bepaalde families meer voor, waardoor er mogelijk een erfelijke factor is voor het ontstaan van bedplassen.
Sommige mensen reageren ’s nachts onvoldoende op het signaal dat de blaas vol is, maar dit heeft niet te maken met de diepte van de slaap.
Heel soms (1 à 2% van de gevallen) is er een lichamelijke oorzaak voor het bedplassen, zoals een blaasontsteking of een andere blaasafwijking.

De diagnose wordt uiteraard gesteld op het verhaal dat het bed regelmatig ’s nachts nat is. Om de kleine kans op een lichamelijke oorzaak uit te sluiten wordt soms urineonderzoek verricht.

Wat te doen?

U helpt uw kind het meest met kalmte en veel geduld, ook al kan het zeer vervelend zijn om telkens weer natte lakens en pyjama's te moeten wassen. Het is belangrijk om uw kind op een positieve en vriendelijke manier te blijven benaderen, maar het wel uit te leggen dat het de bedoeling is dat het bed droog blijft. Laat uw kind meehelpen om het bed te verschonen zodra het daartoe in staat is. Straffen heeft geen zin, positieve aandacht en prijzen na een droge nacht wel. Laat kinderen boven de drie geen luiers meer dragen.

Is uw kind verder gezond, dan kunt u meestal afwachten tot het bedplassen vanzelf overgaat. Vindt u het echter een probleem, en is het bedplassen op zesjarige leeftijd nog niet over, dan kunt u de huisarts raadplegen. Die zal uw kind onderzoeken, eventueel de urine nakijken, en samen met u, een actieplan opstellen.

Behandelingen

Er zijn een aantal manieren om bedplassen aan te pakken. Het is altijd belangrijk om een gekozen methode een aantal weken vol te houden.

Wekken. U maakt uw kind iedere nacht een keer wakker om te gaan plassen, bijvoorbeeld voordat u zelf naar bed gaat. Deze methode werkt alleen als het kind goed wakker wordt en zich ervan bewust is dat het plast.
Kalender en motivatiemethode. Iedere droge nacht wordt, bijvoorbeeld met een sticker, bijgehouden op de kalender. Na een vooraf afgesproken resultaat volgt een kleine beloning.
Plaswekker. Met een speciaal broekje worden de eerste druppels urine gesignaleerd en gaat de wekker af, waarna het kind kan gaan plassen.
Blaastraining. Sommige kinderen plassen overdag vaker dan normaal (meer dan acht keer). Deze kinderen kunnen aanleren om bij aandrang de plas enige tijd op te houden.

Ook kunnen twee of meer van de bovenstaande methoden worden gecombineerd. Wat oudere kinderen kunnen eventueel een intensieve droogbed training volgen, die bijvoorbeeld via de GGD wordt aangeboden.

Geen enkele methode biedt 100% kans op succes. Gelukkig gaat bedplassen in de meeste gevallen na verloop van tijd vanzelf over.

Geneesmiddelen

Geneesmiddelen kunnen het probleem van het bedplassen niet oplossen. Er zijn middelen het bedplassen kunnen verminderen, maar helemaal droog wordt het kind meestal niet. Na het stoppen van de medicijnen begint het bedplassen vaak weer opnieuw. Deze geneesmiddelen kunnen worden toegepast om een kind tijdelijk (bijvoorbeeld tijdens vakanties of logeerpartijen) van het bedplassen te verlossen. Het voordeel van geneesmiddelen is dat het effect snel zichtbaar is. Al vanaf de eerste nacht kunt u resultaat verwachten.
Er zijn verschillende geneesmiddelen, waarvan desmopressine (tabletten of een neusspray) het meest wordt gebruikt . Desmopressine zorgt ervoor dat het kind 's nachts minder urine produceert. Ook het gebruik van geneesmiddelen kan worden gecombineerd met één van de hierboven genoemde behandelingsmogelijkheden.

Meer informatie

Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap:
nhg.artsennet.nl

Informatie van het Kenniscentrum Bedplassen in Meppel:
www.kenniscentrumbedplassen.com/

Bron: LSHTM

Datum: 11/12/2008