Gezond leven
 
Levensfase
 
Medisch
 
Spreekuur
 
SlapenReizenVoedingMentaal fitBewegen en gezondheidAlternatieve geneeswijzenArbeid en gezondheidGezond gebitRoken, alcohol en drugsZwangerschapBaby'sKinderenJongerenVrouwenMannenSeniorenChronische ziektesHart - en vaatziektesMedische encyclopediePsychische AandoeningenBorstkankerAfasieArtroseAstmaDementieDepressieDiabetesHoge bloeddrukHoofdpijnIncontinentieLeven met een chronische ziekteMantelzorgRugpijnSporten met een beperkingVoedselallergieVraag het de deskundigeGa ik hiermee naar de dokter?Het virtuele consultatiebureau
 

Voeding bij kanker

Pagina afdrukken

Tijdens of na de behandeling van kanker kunnen verschillende voedingsproblemen voorkomen. Zoals een slechte eetlust, smaakverandering, slikklachten, een droge mond, diarree of obstipatie, en een te hoog of te laag lichaamsgewicht. Bovendien vragen veel mensen zich af welke voeding zij het best kunnen gebruiken.

Gezonde voeding

Mensen met kanker hebben soms het idee dat eten de tumor voedt en de groei ervan stimuleert. Ze durven daarom niet veel te eten. Dat klinkt logisch, maar klopt niet. Het is juist belangrijk om een goede voeding met voldoende voedingsstoffen te gebruiken om de conditie op peil te krijgen of te houden. Het uitgangspunt is een gezonde voeding, een goed lichaamsgewicht en voldoende beweging.

Tot nu toe is er geen betrouwbaar onderzoek dat heeft aangetoond dat een bepaald dieet kanker kan stoppen of genezen. Supplementen (tabletten, capsules, drankjes) zijn alleen aan te raden als het niet mogelijk is om via de gewone voeding voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen.

Slechte eetlust

Veel mensen met kanker hebben moeite met eten. Dat kan een gevolg zijn van de ziekte zelf of van de behandeling, bijvoorbeeld chemotherapie. Sommige mensen hebben helemaal geen honger of zijn al snel verzadigd, terwijl anderen misselijk worden als ze eten.

Het is belangrijk om minimaal 1,5 liter vocht per dag te drinken. Een tekort aan vocht verergert de misselijkheid doordat misselijkmakende afvalstoffen dan langer in het lichaam blijven, omdat ze minder snel uitgeplast worden. Dranken met prik, vooral cola (niet te koud) helpen soms tegen misselijkheid.

Door zes keer per dag (of nog vaker) een klein beetje te eten, is het makkelijker om per etmaal voldoende voeding binnen te krijgen dan bij het gebruik van maar twee of drie maaltijden per dag. Tussendoor hoeft het niet om complete maaltijden te gaan. Ook blokjes kaas, een schaaltje vla of een handje noten tellen mee. Door vaak een kleine beetje te eten ontstaat er ook geen lege maag, wat ook een oorzaak van misselijkheid kan zijn. Als iemand ’s nachts toch wakker is om een andere reden, kan hij ook de nachtelijke uurtjes benutten om wat te eten. Ruim het eten en drinken weg als het niet op is, zodat het niet steeds in het zicht staat en daardoor juist misselijkheid kan oproepen.

Verder is het aan te raden om de tijd te nemen om te eten en tijdens en na de maaltijd rechtop te zitten. Frisse lucht (zo mogelijk gecombineerd met beweging) kan ook een positief effect hebben op de eetlust.

Smaakverandering

Smaakverandering komt vaak voor. Het kan veroorzaakt worden door de ziekte zelf of door de behandeling. Van producten die iemand eerst heel lekker vond, kan iemand nu een afkeer hebben, en andersom. Bovendien kan de smaak van moment tot moment wisselen. Dat kan lastig zijn voor de omgeving, omdat niet al het eten wordt opgegeten. Maar het biedt ook kansen. Wat nu niet smaakt, smaakt morgen misschien wel. Het advies is dus om te blijven proberen, afwisseling doet eten.

Gebraden vlees staat vaak tegen. Vis, kip en vleeswaren zijn vaak betere opties. Koud vlees verspreidt minder geur en wordt vaak ook beter verdragen dan warm vlees. Een haring is vaak meer favoriet dan warme gebakken vis. Fris-zure voedingsmiddelen (bijvoorbeeld fruit, vruchtensap, yoghurt, rauwe groente) worden vaak beter gewaardeerd dan warme producten. Meestal gaat de afkeer over, maar dat kan wel lang duren (ook als de behandelingen al afgelopen zijn).

Slikklachten of droge mond

Door bestraling in het hoofd-halsgebied, chemotherapie of bijwerkingen van medicijnen kan een droge of pijnlijke mond ontstaan of kunnen slikklachten ontstaan. Enkele tips daarvoor:

  • Door regelmatig, ook ’s nachts, de mond te spoelen met (zout) water blijft de mond vochtig. Ook een sprayflacon kan helpen.
  • Smeuïg beleg zoals smeerkaas, roerei, paté, salade, jam of honing slikt makkelijker dan droog beleg. Pap, drinkontbijt en vla gaan waarschijnlijk beter dan brood. Brood in melk of bouillon dompelen kan ook een oplossing zijn.
  • De warme maaltijd glijdt makkelijker weg met veel jus of saus.
  • Kauwen heeft een gunstig effect op de smaak en op de speekselproductie. Kauwen heeft dan ook de voorkeur. Maar als dit niet haalbaar is, kunnen maaltijdsoepen en gemalen voeding een optie zijn.
  • Op een snoepje of ijsklontje zuigen stimuleert de productie van speeksel. Ook kauwen op (suikervrije) kauwgom of fris-zure producten zoals komkommer, appel, tomaat, ananas en augurk kan helpen om meer speeksel aan te maken.
  • Een arts of logopedist kan adviseren of speciale producten, zoals kunstspeeksel, zinvol zijn.
  • Sommige voedingsmiddelen kunnen pijnlijk zijn, zoals vruchtensap, koolzuurhoudende dranken (‘prik’) en alcohol, scherpe kruiden en specerijen en erg zoute voedingsmiddelen. Dranken en gerechten worden meestal beter verdragen als ze niet warm maar op kamertemperatuur of zelfs (ijs)koud gebruikt worden. Producten met harde korstjes, noten, botjes en graten kunnen extra pijnlijk zijn. Soms is gemalen of vloeibare voeding (tijdelijk) beter.
  • Na het gebruik van melk, vla en andere melkproducten blijft de mond vaak plakkerig. Veel mensen ervaren dit als slijm, hoewel er geen extra slijmproductie is. Het helpt om de mond na het gebruik van melk(producten) te spoelen met water met prik of met ijswater of op een ijsblokje te zuigen. Zure melkproducten zoals karnemelk, yoghurt en sojadrank veroorzaken geen plakkerig gevoel.

Diarree

Meestal wordt diarree niet door voeding veroorzaakt, maar door chemotherapie, bestraling of medicijnen zoals antibiotica. Het is niet nodig bepaalde voedingsmiddelen weg te laten. Het is wel belangrijk om veel te drinken (2,5 liter per dag). Voor meer informatie lees de tekst over diarree en voeding.

Verstopping (obstipatie)

Obstipatie kan veroorzaakt worden door weinig beweging, te weinig vocht of te weinig voedingsvezels. Er zijn dan bepaalde aanpassingen mogelijk.

Obstipatie kan ook veroorzaakt worden door medicijnen of door kanker in de darmen. De arts kan adviseren of (verandering van) medicatie in die situaties mogelijk is.

Gezond gewicht

Bij een te hoog gewicht heeft het de voorkeur om af te vallen. Persoonlijk advies en begeleiding door een diëtist is aan te raden.

Bij een te laag gewicht (ondergewicht) is het belangrijk niet verder af te vallen en bij voorkeur weer aan te komen. Hierbij is ook beweging belangrijk, om spiermassa te behouden en op te bouwen.

Advies op maat

Het is zinvol om samen met een diëtist te bekijken welke voeding het best genomen kan worden. Als het niet lukt om met aanpassingen in de voeding het gewicht op peil te houden en/of voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen, kunnen voedingspreparaten een oplossing zijn.

Er zijn veel soorten voedingssupplementen vrij verkrijgbaar of op recept bij de apotheek of bij gespecialiseerde bedrijven. Vaak zal de verzekeraar of de voorschrijver hierin sturen. Er zijn kant-en-klare maaltijddranken verkrijgbaar, maar ook poeders die aan de normale voeding toegevoegd kunnen worden.

De diëtist kan adviseren welke voeding op dat moment het meest geschikt is en welke dieetpreparaten en/of vitamine- en mineralensupplementen zinvol zijn. Ook kan hij informatie geven over eventuele vergoedingsmogelijkheden van de dieetpreparaten. De diëtist kan deze vergoeding ook voor de patiënt aanvragen.

Meer informatie

Wetenschappelijke informatie over voeding bij kanker
voedingenkankerinfo.nl/

Informatie van het Voedingscentrum over voeding bij kanker
www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/kanker.aspx

Brochure van het KWF over voeding en kanker
www.kwf.nl/SiteCollectionDocuments/brochure-Voeding-bij-kanker.pdf

Informatie over ondervoeding bij kanker
www.oncoline.nl/ondervoeding-bij-patienten-met-kanker
Bron: Medicinfo Copyright: Medicinfo Datum: 09/03/2015 Disclaimer Medicinfo

Pagina afdrukken