Nieraandoeningen |
|
Inleiding
De twee nieren bevinden zich links en rechts ter hoogte van het middel in de buikholte. De nieren zijn boonvormige organen van ieder zo'n 12 centimeter. Ze liggen ver naar achteren, bijna tegen de rug aan. De nieren zijn erg belangrijke organen omdat ze afvalstoffen uit het bloed verwijderen. Het bloed stroomt door de nieren en wordt daar gezuiverd.Hierbij worden afvalstoffen en overtollig vocht uit het bloed gehaald. Dit vormt de urine die vervolgens via de urineleiders in de blaas terechtkomt. Per dag zuiveren de nieren 180 tot 200 liter bloed. Een andere functie van de nier is het regelen van de vochtbalans. Het menselijk lichaam bestaat voor tachtig procent uit water. De nieren zorgen voor een zo constant mogelijke samenstelling van de lichaamsvloeistoffen. Op die manier zorgen de nieren ervoor dat het lichaam goed kan blijven functioneren bij veel en weinig transpireren, veel en weinig drinken en bij warm en koud weer. Tenslotte maken de nieren hormonen aan die belangrijk zijn voor de bloeddruk, het kalkgehalte in de botten en de productie van rode bloedcellen. De medische term die wordt gebruikt in relatie tot de nier is ‘renaal'.
Oorzaken
Er bestaan veel verschillende oorzaken voor stoornissen van de nier.Voorbeelden zijn:
- aangeboren nierziekten, zoals cystennieren;
- nierstenen;
- infecties van de nier;
- niergezwellen, zowel goedaardige gezwellen als nierkanker;
- bepaalde geneesmiddelen;
- complicaties ten gevolge van verhoogde bloeddruk;
- het verlies van een grote hoeveelheid bloed;
- het verlies van een grote hoeveelheid lichaamsvocht, bijvoorbeeld als gevolg van ernstige brandwonden of uitdroging (te weinig drinken, zware diarree, braken);
- hart- en vaatziekten;
- complicaties bij suikerziekte;
- malaria.
Sommige van deze aandoeningen kunnen ertoe leiden dat de nieren blijvende schade oplopen en ten slotte niet meer functioneren.
Verschijnselen
De nieren hebben een enorme reservecapaciteit. Het is goed mogelijk met één nier te leven. Omdat de capaciteit van de nier zo groot is, worden nieraandoeningen vaak pas laat opgemerkt. Klachten ontstaan meestal pas als de nieren nog maar voor dertig procent werken. Verschijnselen die kunnen wijzen op een nieraandoening zijn vochtophoping waardoor armen, benen of gezicht opgewollen zijn, grote hoeveelheden of vaak moeten plassen en schuim of bloed in de urine. Ziekten in de nier geven bijna nooit pijnklachten. Pijn bij plassen en/of pijn in de nierstreek wijst meestal op een urineweginfectie. Pijn kan ook bij een nierkoliek ontstaan, dit is een hevige pijnaanval in de nierstreek die bijna altijd het gevolg is van nierstenen. Tenslotte kunnen zieke nieren hormonen produceren die de bloeddruk verhogen.Diagnose
De diagnose wordt gesteld op basis van het verhaal van de patiënt, de verschijnselen en een lichamelijk onderzoek. Daarnaast worden bloed en urine onderzocht in het laboratorium. Indien hier afwijkingen worden gevonden wordt tevens beeldvormend onderzoek gedaan zoals een echografie of een röntgenonderzoek.Klachten door nieraandoeningen ontstaan vaak pas in een laat stadium. Het eerste signaal van nierschade is eiwit in de urine. Dit geeft geen klachten maar het kan worden opgespoord door bijvoorbeeld de niercheck van de Nierstichting te doen.
Behandeling
De behandeling van nierproblemen is afhankelijk van de oorzaak.Als nierstenen de urineleiders verstoppen, dan kunnen de stenen operatief worden verwijderd. Ook kunnen ze worden vergruisd met sterke geluidsgolven.
De meeste andere behandelmethoden zijn gericht op het bestrijden van de verschijnselen en omvatten onder andere:
- het herstellen van de vochtbalans in het lichaam in geval van uitdroging;
- plasmiddelen om de urineproductie te verhogen;
- medicijnen om het zuurevenwicht in het bloed te herstellen;
- een eiwitarm dieet.
Als de nieren ernstig beschadigd zijn en sprake is van blijvend nierfalen is nierfunctievervangende therapie nodig. De eerste mogelijkheid is dialyse. Dit is het zuiveren van het bloed met een kunstnier. Via een een bloedvat wordt het bloed naar het dialyseapparaat geleid en gezuiverd. Vervolgens wordt het bloed weer naar het lichaam teruggepompt. De behandeling neemt enkele uren in beslag en moet twee- à driemaal per week plaatsvinden. Een andere methode van dialyse kan de patiënt thuis toepassen. Bij deze zogenaamde peritoneaaldialyse wordt met een holle naald spoelvloeistof in de buikholte gebracht. Het buikvlies (peritoneum) functioneert dan als een natuurlijk filter. De gifstoffen uit het bloed gaan over in de spoelvloeistof. Na een paar uur wordt deze vloeistof weer afgevoerd door de holle naald.
Deze peritoneaaldialyse moet meerdere keren per dag herhaald worden. Er is tevens een methode ontwikkeld waarbij dit spoelen alleen 's nachts hoeft.
Een tweede nierfunctievervangende therapie is een niertransplantatie. Eén donornier, van iemand met een type weefsel dat goed past bij dat van de patiënt, kan de zieke nieren vervangen. Deze nier kan afkomstig zijn van iemand die is overleden of van een levende donor (één nier is immers voldoende).
Wat kunt u zelf doen?
Met een gezonde leefstijl zijn nierschade en nierfunctieverlies te voorkomen of af te remmen. Voldoende lichaamsbeweging, genoeg drinken, stoppen met roken , gezond eten en werken aan een gezond lichaamsgewicht horen daarbij. Daarmee worden ook de risico's op diabetes en hoge bloeddruk verminderd, ziektes die op zichzelf ook weer tot nierschade kunnen leiden. Ook is het mogelijk verborgen nierschade in een vroeg stadium zelf op te sporen. Dat kan door te kijken naar de hoeveelheid eiwit in de urine met de niercheck.U kunt na uw dood anderen helpen verder te leven door één of meerdere organen te doneren. Sinds 1998 heeft de overheid het Donorregister ingesteld. Hier kunt u laten registreren of u na uw dood wel of niet organen af wilt staan. Door het vastleggen van deze informatie in het Donorregister kan een arts bij een overlijden snel nagaan of de patiënt organen wil donoren.
Meer informatie
www.nierstichting.nlInformatie over de niercheck
www.donorregister.nl
Informatie over orgaandonatie en registratie als donor
| Bron: LSHTM | Copyright: Medic Info | Datum: 16/08/2001 |