Gezond leven
 
Levensfase
 
Medisch
 
Spreekuur
 
SlapenReizenVoedingMentaal fitBewegen en gezondheidAlternatieve geneeswijzenArbeid en gezondheidGezond gebitDrugs, alcohol en tabakZwangerschapBaby'sKinderenJongerenVrouwenMannenSeniorenChronische ziektesHart - en vaatziektesMedische encyclopediePsychische AandoeningenGeneesmiddelenatlasBorstkankerAfasieArtroseAstmaDementieDepressieDiabetesHoge bloeddrukHoofdpijnIncontinentieLeven met een chronische ziekteMantelzorgRugpijnSporten met een beperkingVoedselallergieVraag het de deskundigeGa ik hiermee naar de dokter?Symptomen ScanHet virtuele consultatiebureau
 

Veilig vrijen

Tell a friendPagina afdrukken
 

Inleiding

Seks kan heel leuk zijn en je kunt er veel plezier aan beleven. Het zijn vaak belangrijke intieme momenten, die je deelt met iemand waar je je prettig bij voelt en/of verliefd op bent. Tieners gaan op een gegeven moment voorzichtig wat experimenteren met hun vriendje of vriendinnetje. In de puberteit ontstaat er naast seksuele nieuwsgierigheid ook seksuele aantrekkingskracht. Dat betekent dat je dat je niet alleen nieuwsgierig bent naar het lichaam van de ander, maar zelf ook behoefte krijgt aan seks. Dit komt doordat de hormonen in je lichaam veranderen. Als je seksueel actief wordt, moet je wel weten welke risico's dit met zich mee kan brengen. Zo kun je eventuele negatieve gevolgen voorkomen.

Veilig vrijen

Veilig vrijen wil zeggen: zorgen dat je niet zwanger raakt en dat je geen geslachtsziekten krijgt. Maar het betekent ook dat je erover nadenkt of je wel echt aan seks toe bent of dat je nog even wilt wachten. Heb je er zelf wel zin in, of laat je je overhalen door iemand anders? Het is belangrijk om voorbehoedsmiddelen te gebruiken, maar het is minstens net zo belangrijk dat je goed luistert naar jezelf en niets doet waar je geen zin in hebt.

Kussen en knuffelen kan al op jonge leeftijd voorkomen. In het begin van de tienerjaren wordt het vrijen wat serieuzer. Als je dit allebei wilt, is dat hartstikke normaal en geen probleem. Maar je vriend of vriendin mag niet van je verwachten dat je dingen doet die je niet fijn vindt of waar je bang voor bent. Iemand die om je geeft, zal je gevoelens respecteren. De lichamelijke opwinding die vrijen oproept, kan ertoe leiden dat je verder wilt gaan. Voordat je dit doet, moet je er goed over nadenken en eventueel samen de gevolgen hiervan bespreken.

Risico’s onveilig vrijen

Een risico van onveilig vrijen is dat je zwanger kunt worden of iemand zwanger kunt maken. Er bestaan veel onzinverhalen over seks, zoals: ‘De eerste keer dat je het doet, kun je niet zwanger worden’ of: ‘Als je niet klaarkomt, word je niet zwanger’. Dit is absoluut niet waar. Wanneer een jongen niet klaarkomt in een meisje, kan hij haar al bevrucht hebben met zijn voorvocht.

De pil kun je gebruiken om niet zwanger te worden, maar hij beschermt je niet tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA). Wanneer je alleen een condoom gebruikt, denk dan aan het risico dat deze kapot kan gaan. Het veiligst is dus om beide te gebruiken.
Als je onveilig vrijt, kun je een SOA krijgen. De volgende SOA’s komen onder meer voor:


De eerste vijf van deze infecties kunnen worden behandeld en genezen, maar de laatste vier niet. HIV is de veroorzaker van AIDS, waar geen genezing voor bestaat.

Zwangerschap voorkomen

De pil is een betrouwbaar middel om een zwangerschap te voorkomen, maar beschermt niet tegen SOA. In de pil zitten nagemaakte hormonen die ervoor zorgen dat er geen eisprong plaats vindt. Zo kan er geen eitje bevrucht worden. Deze hormonen zorgen er ook voor dat een eventueel toch bevrucht eitje zich niet kan nestelen in de baarmoederwand. Laat je goed informeren over de pil die je krijgt en let goed op of die bij je past. Ook kun je kiezen voor een prikpil, dan krijg je om de drie maanden een injectie. Verder is er nog Implanon: een staafje met hormonen dat onder je huid wordt aangebracht. Het wordt in je bovenarm geplaatst en blijft daar drie jaar zitten. Ook het spiraaltje is een mogelijkheid.

SOA voorkomen

Om een SOA te voorkomen, moet je ten eerste bepaalde risico’s uit de weg gaan:

  • Onbeschermde seks (zonder condoom);
  • Seks met wisselende partners;
  • Ieder seksueel contact, zoals orale seks, waarbij lichaamsvloeistoffen met elkaar in contact komen. Dus voorkom dat je sperma of menstruatiebloed in je mond krijgt (in verband met aids).

Condooms

Het condoom is de eenvoudigst te verkrijgen en gebruiken vorm van anticonceptie. Als condooms op de juiste manier worden gebruikt, zijn ze heel effectief en bieden ze een goede bescherming tegen infecties. Condooms zijn tegenwoordig overal verkrijgbaar, in de winkel of in een automaat.

Bij gebruik van een condoom moet je op het volgende letten:

  • Controleer altijd de houdbaarheidsdatum.
  • Ga niet alvast een beetje 'aanrommelen' voordat je hem omdoet, want het is moeilijk om jezelf te beheersen en er kan al een beetje sperma vrijkomen voordat je het in de gaten hebt. Om zwanger te worden is tenslotte maar één zaadje nodig!
  • Zorg ervoor dat je weet hoe je het condoom moet gebruiken - veel pakjes bevatten een gebruiksaanwijzing. Misschien vind je het fijn om eerst in je eentje te oefenen.

De basisstappen voor het gebruik van een condoom zijn:

  • Haal het condoom voorzichtig uit het omhulsel - pas op dat je het niet openhaalt aan sieraden, vingernagels of ritssluitingen.
  • Knijp in het topje om de lucht te laten ontsnappen. Terwijl je erin blijft knijpen, rol je het condoom omlaag over je stijve penis.
  • Nadat je bent klaargekomen (zaadlozing), trek je de penis gelijk terug terwijl je het condoom stevig aan de onderrand vasthoudt.
  • Doe het af op geruime afstand van je partners lichaam, leg er een knoop in en knijp erin om te controleren of hij lekt.
  • Gooi het condoom weg op een daarvoor geschikte plaats.
  • Gebruik een condoom maar één keer.
  • Gebruik geen glijmiddelen op oliebasis bij een condoom (zoals babyolie of vaseline), omdat die het condoom aantasten. Gebruik een zaaddodend middel.

Wat moet je doen na onveilige seks?

Als je onveilige seks hebt gehad, kun je noodanticonceptie krijgen: de morning-afterpil. Daar moet je wel binnen 72 uur of drie dagen na de onbeschermde seks mee beginnen. Deze anticonceptie bestaat uit een aantal hormoonpillen, die alleen verkrijgbaar zijn op voorschrift van een huisarts, bij de Rutgers Nisso Groep (vroegere Rutgers Stichting) of GGD's. Hiermee wordt voorkomen dat een bevrucht eitje zich in de baarmoeder nestelt, waardoor je zwanger wordt.

Als je toch zwanger wordt, heb je de keuze uit drie mogelijkheden:

  • De baby krijgen en houden;
  • De baby krijgen en ter adoptie aanbieden;
  • De zwangerschap laten beëindigen (abortus).

Dit is een moeilijke beslissing. Het is van groot belang dat je, voordat je een besluit neemt, de situatie bespreekt met een volwassene, bij voorkeur je vader of moeder. Wat je na de eerste schok ook beslist, praat er eerst over met een goed geïnformeerde volwassene. Ga niet zitten wachten tot het vanzelf overgaat, want dat komt bijna nooit voor. Het is erg belangrijk dat je pas beslist wat je gaat doen nadat je eerst advies hebt ingewonnen.

Als je denkt dat je een SOA hebt

Het vervelende van geslachtsziekten is dat er vaak geen symptomen zijn of dat de symptomen niet direct zichtbaar zijn. Je ziet dus niet altijd of een ander besmet is en weet ook niet of je zelf iets onder de leden hebt. Als je vermoedt dat je besmet bent, omdat je bijvoorbeeld last hebt van een ongebruikelijke afscheiding in de schaamstreek, moet je advies inwinnen en bereid zijn om informatie over je partner(s) door te geven, zodat deze kunnen worden opgespoord en behandeld.
Er zijn SOA-poliklinieken bij de grote ziekenhuizen in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Nijmegen en bij de GGD's in de grote steden. Hier kun je zonder verwijzing, anoniem en kosteloos onderzocht en behandeld worden.

Meer informatie

www.rng.nl/

www.soa.nl

www.tienermoeders.nl

SOA infolijn 0900-2042040

Bron: LSHTM Copyright: Medicinfo Datum: 02/11/2010