Insectenbeten en -steken

Inleiding

Veel insecten, zoals muggen, vlooien, wespen, bijen, mieren, teken en steekvliegen, kunnen bijten of steken uit verdediging of om zich te voeden met bloed. Bij het bijten of steken brengen de insecten een bepaalde stof in de huid die verantwoordelijk zijn voor het optreden van de verschijnselen.

Verschijnselen

Na een beet of steek ontstaan vaak jeuk, pijn, roodheid en zwelling. De beet of steek zelf is niet altijd pijnlijk, maar die van een bij, wesp of steekvlieg wordt meestal wel gevoeld. Soms ontstaat er na een beet of steek een allergische reactie die gepaard kan gaan met hoesten, een piepende en moeizame ademhaling of huiduitslag zoals galbulten over een groot deel van het lichaam. Dergelijke allergische reacties kunnen levensbedreigend worden en zijn een reden om de arts te waarschuwen. Daarnaast kunnen insecten bepaalden ziekten, zoals malaria of hersenontsteking, verspreiden.

Medische hulp

Neem contact op met de huisarts in geval van een insectenbeet of -steek in de mond, tong of keel, bij een bekende overgevoeligheid voor beten of steken en wanneer koorts of benauwdheid ontstaan. Ook is het verstandig de arts te raadplegen wanneer direct na een beet of steek op een andere plaats van het lichaam, bijvoorbeeld de oogleden of lippen, huiduitslag of zwellingen optreden of wanneer over het gehele lichaam jeuk ontstaat. Tenslotte is het raadzaam langs de arts te gaan wanneer rondom een tekenbeet na enkele dagen tot weken een lichtrode ronde vlek ontstaat die langzaam groter wordt en in het midden verbleekt.

Behandeling

Probeer niet in paniek te raken, dit kan de situatie alleen maar verergeren. Was de plaats van een beet of steek en leg er vervolgens een schoon, koud en vochtig doekje op om de zwelling, jeuk en pijn tegen te gaan. Verwijder ringen en andere knellende sieraden of kleding voor het geval een hevige zwelling optreedt. Zorg ervoor dat het aangedane lichaamsdeel zich niet hoger dan het hart bevindt om zo min mogelijk gif in de bloedsomloop terecht te laten komen. Bind het aangedane lichaamsdeel niet af en controleer de beet- of steekplaats de eerste 24 tot 48 uur op tekenen van infectie zoals toenemende roodheid, zwelling en pijn. Roep direct medische hulp in als de situatie lijkt te verergeren. Jeuk kan worden verlicht met speciale anti-jeukmiddelen die bijvoorbeeld menthol bevatten. Deze zijn verkrijgbaar bij apotheek of drogist. In geval van pijn kunnen pijnstillers zoals paracetamol ingenomen worden.

Na een bijensteek moet de angel verwijderd worden. Dit kan met behulp van een pincet of met de nagels maar let erop dat niet teveel in de angel wordt geknepen omdat er dan gif kan vrijkomen. Na het verwijderen van de angel kan het wondje worden gedesinfecteerd met jodium, alcohol of een ontsmettende zalf. In tegenstelling tot bijen verliezen wespen hun angel niet na een steek.
Verwijder een teek zo gauw mogelijk, en het liefst binnen 24 uur, van het lichaam. Dit kan met een klein (teken)pincet. Het is niet erg als het voorste deel van de teek hierbij in de huid achterblijft omdat dit er vanzelf uitkomt. Let er bij het verwijderen van de teek op het lijf niet samen te knijpen omdat hierdoor de maaginhoud in het wondje terecht kan komen met een groter risico op infectie als gevolg. Nadat de teek is verwijderd wordt het wondje goed gewassen en daarna gedesinfecteerd met jodium, alcohol of een ontsmettende zalf. Mocht het niet lukken de teek zelf te verwijderen, laat dit dan dezelfde dag nog door de huisarts doen.

Voorzorgsmaatregelen

Houd insecten op afstand door dragen van witte kleding, rook van een kaars of wierook of een insectenwerend middel dat bijvoorbeeld DEET bevat.
Gebruik in de buitenlucht geen parfum of lotion die naar bloemen ruikt en probeer zo min mogelijk geuren te verspreiden bij het picknicken of in de buurt van een plek waar veel insecten voorkomen, zoals een vuilstortplaats.
Laat wespennesten in de buurt van het huis vernietigen.
Draag geen felgekleurde kleding in de buitenlucht en bedek de huid zoveel mogelijk. Let daarbij vooral op de polsen, enkels en nek.
Ga in het donker niet te dicht bij een lichtbron zitten, insecten worden namelijk door licht aangetrokken.
Door insecten te verjagen, bijvoorbeeld door ze weg te slaan, zullen ze zich juist gaan verdedigen en is de kans op een beet of steek groter.
Vermijd moerassen (vanwege muggen), velden en dichte bossen (vanwege teken).
Controleer na verblijf in de natuur de huid op teken

Meer informatie

Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap
http://nhg.artsennet.nl/kenniscentrum/k_voorlichting/NHGPatientenfolders/NHGPatientenfolder/PF19.htm
http://nhg.artsennet.nl/kenniscentrum/k_voorlichting/NHGPatientenbrieven/NHGPatientenbrief/PBS4a.htm

Informatie van huidartsen
www.huidarts.com/cgi-bin/patinfo.pl?cgifunction=form&fid=1093549168
www.huidinfo.nl/muggenbeet.html

Informatie van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering
www.lcr.nl/Via-muggen
www.lcr.nl/Door-teken

Informatie over malaria
www.rivm.nl/cib/infectieziekten-A-Z/infectieziekten/malaria/Malaria_ISI.jsp

Bron: Medic Info

Datum: 23/04/2009