Zuurstoftherapie

Inleiding

Zuurstof is een reuk-, kleur- en smaakloos gas. Mensen hebben zuurstof nodig om te leven. De lucht die wij inademen, bestaat voor 21% uit zuurstof.
Een tekort aan zuurstof veroorzaakt klachten als kortademigheid en vermoeidheid. Door langdurig zuurstoftekort kan de (bloed)druk in de longen te hoog worden. Hierdoor kunnen problemen ontstaan met het hart en andere organen. Extra zuurstof toedienen kan deze problemen tegengaan of voorkomen.
Zuurstoftherapie wordt gebruikt bij mensen die lijden aan onder andere COPD (zoals chronische bronchitis en emfyseem), longkanker, onvoldoende hartwerking (hartfalen), cystische fibrose, astma en beroepsziekten die de longen aantasten, zoals bv. mijnwerkerslong. (Zuurstoftherapie kan ook worden gebruikt bij specifieke vormen van hoofdpijnklachten (clusterhoofdpijn).
Opmerking:

Werking

Zuurstoftherapie zorgt voor meer zuurstof in het bloed en bevordert daarmee de zuurstofvoorziening naar de hersenen, de spieren en de andere organen. Het hart en de longen hoeven hierdoor minder hard te werken. Zuurstoftherapie kan ook de slaap, stemming, alertheid en het geheugen verbeteren, waardoor veel mensen weer een deel van hun dagelijkse bezigheden kunnen hervatten. Door zuurstoftherapie kan de kwaliteit van leven toenemen.
Toediening kan zowel thuis als in het ziekenhuis plaatsvinden. Thuis mag zuurstoftherapie alleen worden toegepast nadat er onder deskundige leiding mee is geoefend.
Opmerking:

Bijwerkingen

Ondeugdelijke zuurstoftherapie en ook een teveel aan zuurstof kunnen problemen opleveren. Waarschuw onmiddellijk een arts als u één van de volgende symptomen krijgt: hoofdpijn, slaperigheid, verwardheid, onrust, angst, blauwe lippen of vingernagels en langzame, moeizame of onregelmatige ademhaling.
Opmerking:

Hoe gaat zuurstoftherapie in zijn werk?

De arts schrijft voor hoeveel zuurstof u per minuut nodig hebt, wanneer en hoe lang. De uitrusting voor zuurstoftherapie omvat verschillende slangen, bril of maskers en neuscanules (dunne plastic buisjes waar de zuurstof door getransporteerd wordt en die in de neusgaten worden geplaatst).

Er zijn 3 soorten zuurstofbronnen:

  1. Binnenshuis kunt u gebruik maken van de zuurstofconcentrator. Dit is een elektrisch apparaat (soms op wieltjes) dat zuurstof uit de omgevingslucht haalt. De concentrator kan maximaal circa 6 liter zuurstof per minuut leveren. Omdat een concentrator lucht nodig heeft om zuurstof te kunnen produceren, mag deze niet in een afgesloten ruimte staan. Er moet normale, goede ventilatie in de kamer zijn.
  2. Buitenshuis kunt u gebruikmaken van draagbare zuurstofcilinders. Zij kunnen maximaal 2 liter zuurstof leveren. U kunt een aantal uren met een cilinder doen, afhankelijk van uw gebruik. Er zijn ook mobiele concentrators die gemakkelijk mee te nemen zijn (vergelijkbaar met een koffertrolley). Deze apparaten werken op een accu en hebben daardoor een beperkte gebruiksduur. Dit is maximaal 4 uur, afhankelijk van benodigde liters zuurstof. Deze apparatuur wordt vaak aangeboden als tijdelijke voorziening voor een vakantie.
  3. Vloeibare zuurstof zit in een moedervat (basistank). De tank kan 35 liter leveren. Er hoort een kleine draagtank bij die 2 liter bevat. Vloeibare zuurstof verdampt. Hierdoor zult u voordat u van huis gaat de draagtank steeds moeten bijvullen vanuit de moedertank. Er zijn twee soorten draagsystemen. Een systeem dat constant zuurstof afgeeft en een systeem dat ‘op aanvraag’ afgeeft. Bij dit tweede systeem geeft het apparaat zuurstof bij elke ademteug. Als iemand uitademt, is er geen afgifte van zuurstof. Dit maakt dat iemand het draagsysteem langer kan gebruiken. Dit systeem is niet voor iedereen geschikt. De verwijzend arts dient toestemming te verlenen.
Opmerking:

Zuurstof is brandbaar

Omdat zuurstof brandbaar is, is goede ventilatie nodig. Ventileer alle ruimten in huis 24 uur per dag en lucht alle ruimten één keer per dag door ramen tegen elkaar open te zetten. Zuurstof kan niet uit zichzelf ontploffen of vlam vatten, maar kan wel vonkjes doen ontbranden en vlammen aanwakkeren. Daarom mag u, of anderen in uw nabijheid, niet roken als u zuurstof krijgt toegediend. Roken is niet alleen brandgevaarlijk, maar kan ook uw longaandoening verergeren. Als u zuurstof gebruikt, blijf dan uit de buurt van het gasfornuis, een brandende open haard, kaarsen, andere hittebronnen en open vuur. Voorkom dat er vet, boter, olie of alcohol aan de apparatuur komt. Olie en vet kunnen door contact met zuivere zuurstof spontaan ontbranden. Gebruik ook geen elektrisch scheerapparaat op het moment van toediening. Daar kunnen namelijk vonkjes uit komen. De zuurstoffles kan het beste stevig aan een vast voorwerp worden bevestigd zodat deze niet per ongeluk wordt omgegooid, waardoor iemand zich kan bezeren of de zuurstof kan ontsnappen. Er zijn speciale beugels die bevestiging op rollator of scootmobiel mogelijk maken. Wanneer u zuurstof in huis krijgt, informeer de brandweer hierover. De brandweer kan voorwaarden stellen aan het plaatsen van zuurstof in huis. Dit kan het ook geval zijn bij plaatsing in een verzorgingshuis. Informeer ook de brandverzekering. Vaak is de melding voldoende zonder gevolgen voor de premie die u betaald.
Opmerking:

Aandachtspunten bij zuurstoftherapie

  • Bestel zuurstof op tijd: twee à drie dagen voordat u door uw voorraad heen bent.
  • De buisjes en het elastiek van het gezichtsmasker kunnen huidirritatie veroorzaken. Dit kan voorkomen worden door het gebruiken van een ander type masker of bril. U kunt het probleem tijdelijk oplossen door een verbandgaasje achter de oren en tegen de wangen te leggen. Er bestaan oorbeschermers; speciale hoesjes die om het slangetje geplaatst kunnen worden. Verwissel het masker of bril elke twee weken, om te voorkomen dat het materiaal hard wordt en gaat schuren.
  • Door toediening van de zuurstof kunnen lippen, mond en neus uitdrogen. U kunt dit proberen te beperken door uw huis goed te ventileren. Bij gebruik van 5 liter per minuut of meer kan er door de zuurstofleverancier een zuurstofbevochtiger aangebracht worden. U mag niet met vette zalf smeren (zoals vaseline) zolang u zuurstof gebruikt, vanwege het brandgevaar. Eventueel kunt u vetvrije crème gebruiken die u kunt verkrijgen bij de apotheek.
  • De leveranciers hebben verschillende modellen op voorraad. Bij problemen mag u altijd met hen contact opnemen en om advies vragen.
Opmerking:

Op reis

  • Raadpleeg uw arts als u van plan bent met vakantie of een poosje weg te gaan.
  • In Nederland kan zonder problemen zuurstof geleverd worden op elk willekeurig adres. Ook in het buitenland is zuurstof verkrijgbaar, wanneer u tijdig overlegt met de leverancier.
  • Als u naar het buitenland wilt gaan, is het verstandig dat u uw arts eerst vraagt of uw conditie dat toelaat. Dit geldt vooral als u gaat vliegen. De arts zal u ook adviseren over het aanpassen van de hoeveelheid zuurstof tijdens het vliegen of bij verblijf in een hooggelegen gebied. Niet elke vliegtuigmaatschappij heeft zuurstof aan boord en/of laat maar een beperkt aantal reizigers met extra zuurstof toe op haar vluchten. U doet er verstandig aan om ruim van tevoren te melden dat u zuurstof aan boord nodig hebt.
  • Zelf zuurstof meenemen is niet toegestaan als het gaat om cilinders, maar de meeste luchtvaartmaatschappijen kunnen wel voor zuurstoftoediening zorgen tijdens de vlucht. Mobiele concentrators geven minder problemen, maar ook hier raden we aan het te melden. Bij sommige maatschappijen is deze service nogal duur. Deze kosten worden niet vergoed door uw zorgverzekering.
Opmerking:

Meer informatie

Informatie over zuurstoftherapie van het Longfonds
ww.longfonds.nl/over-longen/copd/behandeling-van-copd
Opmerking: