Nitraten

Inleiding

Nitraten zijn middelen die de bloedvaten verwijden (vasodilatantia). Ze worden vooral gebruikt ter verlichting van angina pectoris, een hevige, drukkende pijn op de borst, die ontstaat als de hartspier te weinig bloed en dus ook te weinig zuurstof krijgt. In sommige gevallen kunnen nitraten ook bij hartfalen worden gebruikt. Er bestaan verschillende typen nitraten, waaronder glyceroltrinitraat (nitroglycerine), isosorbidedinitraat en isosorbidemononitraat. Deze verschillen vooral in werkingsduur.

Werking

Nitraten verwijden de bloedvaten door op de spieren van die vaten in te werken. Via het slijmvlies in de mond (het pilletje wordt onder de tong gelegd) wordt nitraat in de vorm van nitroglycerine onvolledig en wisselend, maar wel snel, opgenomen in het bloed. Het effect treedt soms al op na twintig tot dertig seconden. De werking houdt maar kort aan (ongeveer 30 minuten). Het wordt snel en volledig in de lever omgezet. Meestal worden de tabletjes om een aanval van angina pectoris af te breken, in de mond, onder de tong gebruikt. Geadviseerd wordt bij een aanval de nitroglycerine in zittende houding te gebruiken, omdat er dan minder van het hart wordt gevraagd en de soms optredende duizeligheid beter wordt doorstaan.Een spray heeft in de praktijk geen duidelijke voordelen.

Door de inname van de tabletten stroomt er meer bloed naar de hartspier. Doordat de aders zijn verwijd, kan er meer bloed doorheen stromen, terwijl het hart minder zwaar wordt belast en dus minder zuurstof nodig heeft. De pijn wordt verlicht door de gecombineerde werking van een grotere bloedtoevoer en een verminderde behoefte aan zuurstof van de hartspier.

Toepassing

Nitraten worden gebruikt om angina pectoris (pijn op de borst) te voorkomen of te verlichten. In sommige gevallen worden de middelen ook bij hartfalen voorgeschreven.

Bijwerkingen

Bijwerkingen van nitraten zijn daling van de bloeddruk in staande houding (orthostatische hypotensie), hoofdpijn, blozen, een snelle hartslag en duizeligheid. Ernstige bijwerkingen zijn niet bekend. Als nitraten vaak worden gebruikt, kan hun effect afnemen. Deze tolerantie-ontwikkeling kan worden voorkomen door per etmaal een nitraatarme periode van 8-12 uur aan te houden en de nitraten op onregelmatige tijdstippen in te nemen.

Voorzorgsmaatregelen

Omdat nitraten duizeligheid kunnen veroorzaken, is voorzichtigheid geboden bij het besturen van motorrijtuigen en het bedienen van machines. Mensen die voor het eerst een dosis nitraten innemen, doen er verstandig aan daarna even te gaan zitten of liggen om de gevolgen van eventuele orthostatische hypotensie te ondervangen. Het gebruik van andere medicijnen in combinatie met nitraten kan de werking van laatstgenoemde zowel versterken als verzwakken. Zo kunnen antihypertensiva (bloeddrukverlagende middelen) de bloeddruk nog verder laten dalen. U kunt het beste met de arts bespreken hoe vaak u nitraten mag innemen om te voorkomen dat er gewenning ontstaat en het effect afneemt. Mensen met een ernstige lever- of nieraandoening moeten voorzichtig zijn met nitraten.

Meer informatie

Kijk in de geneesmiddelenencyclopedie voor uitgebreide informatie over vrijwel alle in Nederland verkrijgbare geneesmiddelen.

Goodman, LS, Gillman, AG, Rall, TW. (2001), Drug Therapy of Angina, in: Goodman and Gillman's Pharmacological Basis of Therapeutics, 10th ed, McGraw-Hill, Newyork.

Henry, J.A. (2001), Heart and Circulation in: New Guide to Medicines and Drugs, 5th ed, Dorling Kindersley, London.

Rang, H.P., Dale, M.M. & Ritter, J.M. (1999), The vascular system, in: Pharmacology, 4th ed, Churchill Livingstone, London.

Wijngaarden J van, Veldhuizen DJ van, Graeff PA de. De behandeling van angina pectoris met nitraten. Ned Tijdschr Geneeskd 1996; 140: 819-22.

Bron: LSHTM

Datum: 21/04/2005